Sosy sauce dressing

Sos (franc. sauce, ang. dressing)

         
Przepisy kulinarne - Sposoby przyrządzania sosów 
Sosy są to dodatki do wielu dań.
     
Sosy na bazie majonezu



  sosy - przepisy kulinarne
listki Podnoszą one walory smakowe wielu dań. Zawierają wiele dodatków mineralnych i witaminowych. Nadają potrawie zdecydowany smak, szczególnie potrzebne w przypadku potraw suchych lub bez wyraźnego smaku. W wielu przypadkach dzięki dodatkowi sosu smak potrawy zostaje uzupełniony o inny ton, np słodko—kwaśny, czy też owocowy. Mają one duże znaczenie w przepisach kulinarnych wielu kuchni świata.
 

listki Sosy podprawiane są zawiesiną mąki i śmietany, mąki i wody, kefirem, jogurtem, śmietaną, mlekiem, albo zasmażką przyrządzoną na różnych płynach (woda, wino, mleko, wywar). Najlepsza zasmażka jest, kiedy bierzemy tyle mąki ile tłuszczu (1:1). Zależnie od zrumienienia zasmażki otrzymamy: zasmażkę białą, zasmażkę jasnozłotą i zasmażkę złotą. Niektóre, bardziej wykwintne sosy zaprawiamy żółtkami (takich sosów nie gotować). Niektóre sosy zakwaszamy cytryną, kwaskiem cytrynowym albo octem winnym. Do wielu sosów dodaje się wina.   

 
     
Sosy gorące



Sosy zimne



Sosy zaprawiane zasmażką, śmietaną




 

Sosy do potraw słodkich

Sosy do potraw słodkich


Sosy owocowe podprawiane mąką

Sosy owocowe podprawiane mąką ziemniaczaną z wodą lub mlekiem


sos morelowy

Sos morelowy

   
     
składniki:
  • 6 dkg suszonych moreli lub
    10–15 dkg marmolady morelowej
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • ⅛ l śmietanki
  • cukier
     
     
                
Morele suszone opłukać, namoczyć na kilka godzin, ugotować w tej samej wodzie.   Przetrzeć, zmieszać z mąką ziemniaczaną, dodać do smaku cukier i śmietanę, zagotować.
     
Oprócz cukru można dodać wino owocowe lub przyrządzić sos z samych moreli.

sos porzeczkowo – malinowy

Sos porzeczkowo – malinowy

   
     
składniki:
  • 15 dkg porzeczek
  • 10 dkg malin
  • 6 – 8 dkg cukru
  • ⅛ l śmietanki
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
     
                
     
Porzeczki i maliny przebrać, opłukać, zalać niedużą ilością wrzącej wody, zagotować. Przetrzec przez gęste sito. Część płynu ostudzić, zmieszać z mąką ziemniaczana, połączyć zresztą płynu, dodać cukier, zagotować, wymieszać ze śmietaną.  

 

Można połączyć z żółtkiem.

     

 

sos z jabłek

Sos z jabłek


    składniki:
    • 20 dkg kwaśnych jabłek
    • 1 dkg mąki ziemniaczanej
    • 6 – 8 dkg cukru
    • skórka cytrynowa
    • 1 kieliszek wina

Umyte, pokrojone jabłka zalać wodą, ugotować, przetrzeć, dodać do smaku cukier, skórkę cytrynową, mąkę ziemniaczaną (zmieszaną z 2 – 3 łyżkami wody), wino, zagotować. Można sos przyrządzić również bez wina.

sos z marmolady agrestowej

Sos z marmolady agrestowej


  • 20 dkg agrestu
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • 6 – 8 dkg cukru
  • 1 kieliszek wina owocowego

Agrest opłukać, zalać niedużą ilością wrzącej wody, ugotować, przetrzeć, dodać mąkę ziemniaczaną  (rozmieszaną w 3 łyżkach wody), do smaku cukier, wino, zagotować. Można połączyć z żółtkiem.

sos z marmolady głogowej

Sos z marmolady głogowej


    składniki:
    • 10 – 15 dkg marmolady głogowej
    • 1 dkg mąki ziemniaczanej
    • ¼ l wody
    • cukier
    • 1 kieliszek wina owocowego

Wodę zmieszać z mąką ziemniaczaną i marmoladą, dodać cukier do smaku, wino, zagotować.


sos z powideł śliwkowych

Sos z powideł śliwkowych

   
     
składniki:
  • 10 – 15 dkg powideł
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • ¼ l mleka
  • cynamon
  • skórka cytrynowa
     
     
     
Mąkę ziemniaczaną rozmieszać z mlekiem i powidłami, zagotować,
             
dodać do smaku cukier, tłuczony cynamon i skórkę z cytryny.
     

Sosy podprawiane żółtkami z cukrem

Sosy podprawiane żółtkami utartymi z cukrem


sos kakaowy lub czekoladowy

Sos kakaowy lub czekoladowy


Przyrządzić zgodnie z przepisem „Sos waniliowy” dodając 2 dkg kakao,

które należy wcześniej zagotować z mlekiem. Można zamiast kakao dodać 5 dkg czekolady.


sos poziomkowy

Sos poziomkowy (witaminowy)


    składniki:
    • 10 – 15 dkg poziomek lub truskawek
    • 2 surowe żółtka
    • 5 – 6 dkg cukru
    • ¼ l mleka lub śmietanki
    • 1 dkg mąki ziemniaczanej

Poziomki lub truskawki opłukać, obrać z szypułek, przetrzeć przez gęste sito. Połowę mleka rozmieszać z mąką ziemniaczaną, połączyć zresztą gorącego mleka, mieszając zagotować. Żółtka utrzeć z cukrem, dodając po trochu mleka, ciągle ucierać, na końcu zmieszać z utartymi poziomkami. Naczynia z sosem włożyć do zimnej wody. W czasie chłodzenia sos mieszać. Można dodać 3 – 4 łyżki śmietanki lub gęstej młodej śmietany.

sos waniliowy

Sos waniliowy

   
     
 
  • 2 żółtka
  • ¼ mleka lub śmietanki
  • 4 – 6 dkg cukru
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • wanilia
                 
Połowę mleka zagrzać mocno, resztę rozmieszać z mąką ziemniaczana, połączyć z wrzącym mlekiem, zagotować mieszając. Żółtka utrzeć bardzo starannie z cukrem, dodawać po trochu mleka gorącego zagotowanego z mąką ziemniaczaną, ciągle ucierając, dodać wanilię.   Naczynie z serem wstawić do zimnej wody, ostudzić, często mieszając. Można dodać 2 dkg masła.

Sosy zagęszczane żółtkami z cukrem

Sosy zagęszczane zaparzanymi żółtkami utartymi z cukrem


sos kawowy

Sos kawowy

               
     
Przyrządzić według przepisu „Sos waniliowy zaparzany”. Zamiast wanilii dodać 2 dkg palonej, zmielonej i zaparzonej kawy.   Napar musi być mocny. Dodawać napar do sosu w czasie ubijania na parze.
     

sos ponczowy

Sos ponczowy

     
     
składniki:
  • 4 dkg masła
  • 3 dkg mąki
  • 5 dkg cukru
  • ¼ l wina białego
  • 1 kieliszek rumu
  • 1 cytryna
     
              
     
Surowe masło rozetrzeć z mąką, rozprowadzić białym winem, zagotować mieszając, dodać otartą skórkę i sok z cytryny. Przyprawić do smaku cukrem i rumem.   Sos podaje się do budyniów.
     

sos waniliowy zaparzany

Sos waniliowy „zaparzany”

   
     
składniki:
  • 3 – 4 żółtka lub 2 całe jaja
  • 6 dkg cukru
  • ¼ mleka lub śmietanki
  • wanilia w proszku lub ¼ laski wanilii
     
                
     
   Mleko zagotować. Żółtka utrzeć z cukrem, dolewać stopniowo wrzące mleko, ciągle mieszać, uważając, aby sos się nie „zwarzył”. Sos razem z naczyniem wstawić do drugiego naczynia z gorącą wodą, ubijać na parze, aż zgęstnieje, dodać wanilie, schłodzić w zimnej wodzie. W czasie chłodzenia często mieszać.  

   Sos ten można przyrządzić oszczędniej, dodając tylko 2 żółtka½ dkg mąki ziemniaczanej, którą zagotować z mlekiem. W czasie chłodzenia do sosu dodać 2 dkg masła.

     

sos z wina szodon

Sos z wina (szodon)

   
     
składniki:
  • 3 – 4 żółtka 6 – 8 dkg cukru
  • ¼ l białego wina
  • skórka cytrynowa
     
     
     
   Żółtka utrzeć z cukrem, następnie ubijać na parze trzepaczką w kształcie rózgi, dodawać stopniowo gorące wino. Ubijać, aż sos zgęstnieje, przyprawić do smaku startą skórką cytrynową.                Sos podawać natychmiast po ubiciu, aby piana nie opadła.
     

Sosy gorące

Sosy gorące

              
     

   Sosy gorące stosuje się do potraw gorących. Mogą one być słone lub słodkie, zależnie od potrawy, do której mają być podane.

   Sosy gorące słone składają się: z wywaru mięsnego, rybnego lub warzywnego, ze składnika głównego nadającego smak, z podprawy i przyprawy. Składnik zasadniczy wchodzi do sosu surowy, np. koper, chrzan, ogórki kiszone, gotowany, np. grzyby, duszony, np. cebula. Podprawę do sosów stanowi zawiesina z mąki i wody lub maki i śmietany, zasmażka rozprowadzona wodą, śmietaną lub śmietaną.

   Sposób zagęszczenia sosów jest taki sam jak zagęszczania zup.

 

 

   Podstawą do przyrządzenia sosów gorących słodkich jest mleko. Sosy te zagęszcza się zagęszcza się zawiesiną z mąki kartoflanej i mleka lub podprawia zaparzonymi albo surowymi, utartymi z cukrem żółtkami. Słodkie sosy owocowe przyrządza się z soków świeżych owoców lub tez z przecierów uzyskanych z owoców rozgotowanych z niedużą ilością wody. Sosy owocowe zagęszcza się mąką ziemniaczaną.

   Sosy gorące słone przyprawia się solą, cukrem, kwaskiem lub octem, przyprawami aromatycznymi. Do sosów gorących słodkich, zależnie od rodzaju, dodaje się wanilię, kakao, kawę, czekoladę itp.

Sosy gorące



   

sos cebulowy biały - soubise

Sos cebulowy biały - soubise

         

 

     
     
składniki:
         

 

     
  • 20 dkg cebuli
  • 3 dkg masła lub margaryna
  • 3 dkg mąki
 
  • ¼ – ⅛ l wywaru z włoszczyzny lub rosołu
  • ⅛ l śmietany lub śmietanki
  • sól, cukier
     
 
  1. Cebulę obrać, opłukać, pokroić, dodać tłuszcz, zalać ¼ wrzącej wody, ugotować do miękkości, przetrzeć przez sito razem z wywarem, ⅛ l wywaru lub rosołu (zimnego) zmieszać z mąką, dodać przetartą cebulę, zagotować.

  2. Połączyć ze śmietaną, lub śmietanką, przyprawić solą i cukrem. Sos powinien być gęsty.

  3. Można dodać żółtko i szczyptę pieprzu. Używać do jaj, kotletów, sztuki mięsa. 
     

 

sos chrzanowy

Sos chrzanowy

   
składniki:
  • 8 – 10 dkg chrzanu (1 gruby korzeń)
  • 3 dkg mąki
  • sól, cukier
  • ¼ litra wywaru z włoszczyzny lub rosołu
  • ⅛ litra śmietany
  • ocet lub kwasek cytrynowy
     

Chrzan oskrobać, opłukać, zetrzeć na tarce o małych otworach. Mąkę rozmieszać z zimnym wywarem, zagotować, dodać starty chrzan, sól, kwasek cytrynowy lub ocet, cukier do smaku, zagrzać mieszając. Połączyć z gęstą śmietaną. Można dodać 2 -3 dkg masła.

          

Jeżeli chce się użyć sosu chrzanowego do zapiekania z mięsem lub innymi potrawami, należy go zaciągnąć 1 -2 żółtkami. Potrawę do zapiekania zalewa się zimnym, gęstym sosem.

     

sos grzybowy

Sos grzybowy

     
     
składniki:
  • 2 – 3 dkg grzybów suszonych
  • śmietany
  • 3 dkg mąki
  • sól
     
              
     

Grzyby starannie umyć w ciepłej wodzie, namoczyć na kilka godzin w zimnej wodzie i w tej samej wodzie ugotować. Wywar z grzybów odparować do ¼ l. Rozmieszać mąkę z zimnym wywarem z grzybów, dodać drobno posiekane grzyby, osolić, zagotować.

 

Połączyć ze śmietaną.

Można dodać szczyptę pieprzu i 1 – 2 dkg masła.

     

sos grzybowy ze świeżych grzybów

 

Sos grzybowy ze świeżych grzybów

 
     
 
  • 40 dkg świeżych grzybów
  • 5 dkg cebuli
  • zielenina
  • 3 dkg mąki
  •  l śmietany
  • sól, pieprz
 
     
              
     
Grzyby oczyścić z ziemi i piasku, przyciąć trzony, opłukać, pokroić w drobne, cienkie paski. Cebulę obrać, opłukać, pokroić w drobną kostkę, dodać do grzybów. Zalać ¼ l wody, dusić pod przykryciem do miękkości, podprawić mąką, przyprawić solą, pieprzem, zagotować. 
 
Połączyć ze śmietaną. Można dodać 2 – 3 dkg masła, 1 łyżkę siekanego koperku i siekanej zielonej pietruszki
     

sos koperkowy, szczypiorkowy

Sos koperkowy, sos szczypiorkowy

     
     
składniki:
  • 2 – 3 łyżki siekanego koperku (szczypiorku)
  • ¼ l rosołu lub wywaru z warzyw
  • l śmietany
  • 3 – 4 dkg mąki
  • sól
  • 2 dkg masła
     
  ***  
     

Koperek opłukać, otrząsnąć, posiekać. Zimny rosół zmieszać z mąką, osolić, zagotować, połączyć ze śmietaną, koperkiem lub szczypiorkiem, dodać masło.

 

Można połączyć z żółtkami.

     

sos ogórkowy

Sos ogórkowy

   
     
składniki:
     
     
Ogórki umyć, cienko obrać, pokroić w drobną kostkę lub paseczki. Z tłuszczu i z mąki zrobić białą zasmażkę, rozprowadzić ja rosołem, dodać kwas ogórkowy i śmietanę, zagotować.              

Doprawić solą do smaku i dodać pokrojone ogórki.

Sos ogórkowy podaje się do sztuki mięsa, do ryb, dań półmięsnych, zapiekanek i potraw z ziemniaków.  

     

sos owocowy do mięsa

 

Sos owocowy do mięsa

 
     
składniki:
  • 20 dkg porzeczek (agrestu)
  • szklanka sosu z pieczeni połączonego z wodą lub rosołem
  • 25 dkg śmietany
   
  • 1 dkg mąki
  • 1 dkg masła
  • sól, cukier do smaku
     
             
     

Oczyszczone owoce umyć, zalać wrzącym sosem z pieczeni z wodą lub rosołem, zagotować. Śmietanę rozmieszać z mąką, sos zagęścić i doprawić do smaku solą i cukrem.

Przed podaniem do sosu dodać masło.

 

Sos jest odpowiedni do sztuki mięsa, kurcząt lub potrawki cielęcej.

Zimą można stosować owoce mrożone lub żurawiny, które po rozgotowaniu trzeba przetrzeć przez sito.  

     

 

sos pieczarkowy

Sos pieczarkowy


składniki:
  • 20 dkg pieczarek
  • 5 dkg cebuli
  • sól, pieprz
  • 3 dkg mąki
  • l śmietany
  • 1 cytryna
  • 1 łyżeczka siekanej zielonej pietruszki

Przyrządzić sos tak jak „Sos ze świeżych grzybów”.

Pod koniec przyrządzania dodać do smaku sok z cytryny i siekaną zieleninę.


sos polski szary

Sos polski szary

   
     
składniki:
  • 3 dkg tłuszczu
  • 3 dkg mąki
  • 2 dkg cukru na karmel
  • 1 ½ szklanki rosołu z mięsa (ryb)
  • cytryna
  • 5 dkg rodzynek
  • 3 dkg migdałów
  • sól i cukier do smaku
     
     
     
Rodzynki umyć, migdały sparzyć, obrać ze skórki, pokroić w paseczki. Mąkę zrumienić na ciemnozłoty kolor, dodać tłuszcz, rozprowadzić rosołem. Z cukru i wody (2 łyżki) przygotować karmel, zabarwić nim sos. Dodawać rodzynki, migdały i kawałek skórki cytrynowej, doprawić solą i cukrem, zagotować.             

Na końcu wcisnąć sok z cytryny.

Ryby podawane z sosem polskim szarym to tradycyjne danie wigilijne. Sos polski podaje się poza tym do gotowanego świeżego lub peklowanego ozorka oraz do potrawki cielęcej

     

sos pomidorowy

 

Sos pomidorowy

 
składniki:
  • 40 dkg świeżych, dojrzałych pomidorów lub 6 dkg koncentratu pomidorowego (12%)
  • 3 dkg cebuli
  • ¼ l wywaru z włoszczyzny lub rosołu
  • 3 dkg mąki

  • 3 dkg masła lub margaryny
  • l śmietany
  • sól
  • cukier
 
 

Pomidory opłukać, pokroić na kawałki, zalać niedużą ilością wrzącej wody, dodać masło, pokrojoną cebulę. Udusić pod przykryciem. Pomidory przetrzeć razem z cebulą.

Zimny wywar lub rosół rozmieszać z mąką i pomidorami, przyprawić do smaku solą, cukrem, zagotować. Połączyć ze śmietaną. Można dodać szczyptę pieprzu i 1 – 2 dkg masła.


sos z grzybów suszonych

Sos z grzybów suszonych

         

Wartość energetyczna: 156 kcal

     
składniki:
         

 

     
  • 7—8 dkg suszonych grzybów
  • 1 łyżka mąki
  • 2 szklanki wody
 
  • 2—3 łyżki śmietany,
  • sól, pieprz,
     

      

 
  1.  Grzyby umyć w ciepłej wodzie, następne moczyć w zimnej wodzie przez kilka godzin (namoczyć na noc), ugotować w tej samej wodzie (wywar zachować!)

  2.  Wywar odparować do objętości 200—250 ml, ostudzić. Dodać mąkę, wymieszać, dodać drobno pokrojone grzyby, zagotować, posolić. Dodać śmietanę, doprawić pieprzem.

  3.  Podawać do kotletów ziemniaczanych, kasz na sypko, kopytek, makaronów, klusek śląskich, do klopsików, pieczeni czy sztuki mięsa. 
     

 

Sosy na podstawie majonezu

Sosy na podstawie majonezu


Sos majonezowy sporządza się z żółtek lub całych jaj i oleju (oliwy z oliwek). Jaja muszą być świeże, olej (sojowy, rzepakowy, rafinowany) lub oliwa również świeże, cukier i sól sproszkowane, ocet (6%) lub sok z cytryny, albo kwasek cytrynowy.

Produkty powinny mieć temperaturę 20ºC, gdyż wówczas najlepiej uciera się sos.

Sos majonezowy najlepiej ucierać w misce kamiennej, porcelanowej, emaliowanej, dobranej pojemnością do ilości sosu. Do ucierania należy używać trzepaczki w kształcie rózgi, lub pałki drewnianej. Ucierać należy w jedną stronę.

Bardzo dobrze przygotowuje się majonez robotem elektrycznym. Jest on wydajniejszy i łatwo się łączy.


sos majonezowy

Sos majonezowy


składniki:

  • ¼ oleju rafinowanego
  • 1 surowe żółtko
  • sól , cukier
  • wywar jarzynowy lub mięsny albo woda
  • cytryna, kwasek cytrynowy, albo ocet

Żółtko dokładnie oddzielić od białka, włożyć do dostosowanej wielkością miski (najlepsza jest do tego miska porcelanowa o okrągłym dnie), ucierać trzepaczką w kształcie rózgi w jedną stronę (można drewnianą pałką), dodając trochę soku z cytryny lub octu i ciągle wkrapiając olej. Gdy sos jest zbyt gęsty rozrzedzić go octem i wodą lub wywarem mięsnym i znowu ucierać, dolewając olej dopóki nie wyjdzie cała przewidziana ilość.

Na końcu przyprawić do smaku solą, cukrem, octem lub cytryną.

Gęstym majonezem okłada się różne zimne przekąski z ryb, jaja itp. Do sałatek lub też do przyrządzania sosów należy majonez rozrzedzić wywarem mięsnym lub wodą. Do majonezu można dodać trochę musztardy.


Jeżeli majonez w czasie ucierania „zwarzy się”, można go naprawić. Majonez można przyrządzić z całego jaja zamiast z żółtka.


 

 

sos majonezowy oszczędny na kulu

Sos majonezowy oszczędny „na kulu”


składniki:
  • 4 dkg masła
  • 4 dkg mąki
  • 1 surowe żółtko
  • ⅛ l oleju rafinowanego

 


Z masła i z mąki sporządzić białą zasmażkę, rozprowadzić ją ¼ l wywaru, zagotować. Sos powinien być gęsty (schłodzić, wymieszać dokładnie z surowym żółtkiem). Ucierać trzepaczką w kształcie rózgi w jedną stronę, wkrapiać olej.

Przyprawić do smaku solą, cukrem, octem, można dodać trochę musztardy.

Jeżeli potrzeba – rozrzedzić wywarem. Doskonale nadaje się do przyrządzania różnych sałatek.

Można najpierw utrzeć majonez z żółtka i z oleju, a następnie stopniowo dodawać ostudzoną zasmażkę.


sos musztardowy na majonezie

Sos musztardowy na majonezie


Przyrządzić według przepisu „Sos majonezowy”,
dodając do smaku musztardę, aby sos był dosyć ostry, sól i cukier.

sos ravigotte

Sos Ravigotte

     
     
składniki:
  • ¼ l oleju lub oliwy
  • 1 surowe żółtko
  • sól, cukier
             
     
  Szpinak starannie opłukać w dużej ilości wody, przebrać, grube łodyżki oddzielić i odrzucić. Zalać ⅛ l wrzącej osolonej wody, ugotować bez przykrycia, odcedzić, przetrzeć przez gęste, włosiane sito.     Sporządzić sos według przepisu na „Sos majonezowy”, wymieszać go ze szpinakiem, przyprawić do smaku solą, cukrem, musztardą, sokiem z cytryny lub octem.
     

  Świeży szpinak można po opłukaniu zemleć w maszynce, wycisnąć sok, dodać 3 – 4 łyżki wody, zagotować. Powstały na powierzchni ugotowanego szpinaku kożuch zebrać i wykorzystać do farbowania majonezu.

 

sos tatarski

Sos tatarski

   
składniki:
  • 2 jaja (ugotowane na twardo)
  • 2 surowe żółtka
  • ⅛ l oleju rafinowanego
  • 1 łyżeczka tartego chrzanu lub siekanego szczypiorku
  • 4 dkg marynowanych grzybków w occie
  • 4 dkg korniszonów
  • 2 – 3 dkg musztardy dijońskiej
  • ⅛ l śmietany
  • sól. cukier
  • cytryna lub ocet
     
  1. Ugotowane jaja obrać, oddzielone od białek żółtka włożyć do miski, rozetrzeć z musztardą i surowymi żółtkami na gładką masę. Dodawać stopniowo cienkim strumieniem olej. Majonez ubijać trzepaczką w kształcie rózgi, mieszając w jedną stronę.
  2.  

  3. Gdy wyjdzie cała ilość oleju, dodać drobno posiekane grzybki, ugotowane, drobno pokrojone białka i korniszony (zamiast korniszonów można dodać konserwowy lub kiszony ogórek), łyżkę tartego chrzanu lub siekanego szczypiorku.
                 
  1. Wymieszać ze śmietaną, przyprawić do smaku solą, cukrem i jeśli trzeba, octem. Jeżeli sos jest zbyt gęsty, rozrzedzić zimnym wywarem mięsnym, jarzynowym lub wodą.

sos vinaigrette winegret

Sos Vinaigrette (Winegret)

     
składniki:
  • ¼ l oleju lub oliwy
  • 1 surowe żółtko
  • ⅛ l czerwonego wina
  • 1 – 2 łyżki siekanego szczypiorku lub cebuli szalotki
  • 3 – 3 dkg musztardy
  • sól, cukier, ocet, pieprz
     
             
     
Przyrządzić sos majonezowy z oleju i żółtka, dodać siekany szczypiorek lub drobną cebulę szalotkę, rozrzedzić czerwonym winem,   przyprawić do smaku solę, cukrem, musztardą, pieprzem, jeśli trzeba – octem.
     

Sosy podprawiane zasmażką i śmietaną

 

Sosy podprawiane zasmażką i śmietaną

 

 

Sosy na stronie:

kucharz





              
 
     

sos Mornay

Sos Mornay

         
Wartość energetyczna: 357 kcal
     

 

         

 

składniki:    
     
  • 1 łyżka masła lub margaryny,
  • 1 łyżka mąki,
  • 1 szklanka zimnego mleka,
 
  • 10 dkg tartego żółtego sera (ostry),
  • sól, pieprz, gałka muszkatołowa,
     

       

 
  1.  W płytkim rondelku lub na patelni roztopić i rozgrzać masło, wsypać mąkę i rozetrzeć, aby nie było żadnych grudek. Smażyć mieszając, aż uzyskamy jasnozłoty kolor mąki. Wlać mleko cienkim strumieniem przez cały czas mieszając. Zagęścić masę na małym ogniu, aż sos nabierze jednolitej, aksamitnej konsystencji, przez cały czas mieszając trzepaczką.

  2.  Doprawić solą, pieprzem i gałką muszkatołową. Dodać starty żółty ser, podgrzać.

  3.  Sos wywodzący się z kuchni francuskiej. Robiony jest na bazie sosu beszamelowego, z dodatkiem śmietany i tartego żółtego sera.

  4.  Podawać do jaj na twardo, pieczonej cielęciny, szparagów, zapiekanki z ryb, zapiekanych warzyw. 
     

sos beszamelowy z mlekiem

Sos beszamelowy z mlekiem

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 4 dkg masła lub margaryny
  • 4 dkg mąki
  • ⅓ – ½ mleka
 
  • sól
  • 1 – 2 żółtka lub 1 jajo
  • 1 kostka przyprawy do zup
     
 
  1. Tłuszcz stopić, zmieszać z mąką, zasmażyć nie rumieniąc, rozprowadzić mlekiem, dodać sól, rozpuszczoną kostkę przyprawy do zup, zagotować, wymieszać z żółtkami. (Dodając całe jajo zamiast żółtek, należy je ubić na pulchną masę). Do utartych trzepaczką żółtek wlewać po trochu gorącego sosu stale mieszając, podgrzewać uważając, aby się nie „zwarzył”.

  2. Sos ten nadaje się do zapiekania potraw mięsnych, półmięsnych, ryb, jaj, warzyw itp. Po oblaniu potrawy można ją posypać tartym serem tylżyckim, szwajcarskim lub innym.
     

sos beszamelowy ze śmietaną

Sos beszamelowy ze śmietaną

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 4 dkg masła lub margaryny
  • 4 dkg mąki
  • ¼ l śmietany
  • ⅛ l rosołu, mleka lub wody
 
  • 1 – 2 żółtka
  • sól
  • cytryna lub kwasek cytrynowy
  • 4 dkg żółtego sera (ementaler, tylżycki)
     

       

 
  1.  Tłuszcz stopić, zmieszać z mąką, zasmażyć nie rumieniąc, rozprowadzić rosołem lub mlekiem, zagotować, przyprawić do smaku solą, kwaskiem cytrynowym, wymieszać z żółtkami, śmietaną i tartym serem. Podgrzać ale nie gotować.
  2.  Sos ten używa się do zapiekania potraw jarskich, rybnych, mięsnych. 
  3.  Do sosu można dodać połowę tartego sera podpuszczkowego, resztę użyć na posypanie po wierzchu potrawy przed zapiekaniem.
     

       

sos cebulowy rumiany

Sos cebulowy rumiany

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 10 dkg cebuli
  • 4 dkg tłuszczu
  • 3 dkg mąki
  • ⅓ liścia bobkowego
  • kilka ziaren ziela angielskiego
 
  • ¼ –⅓ l rosołu
  • 2 dkg masła
  • sól, cukier
  • cytryna, kwasek cytrynowy lub ocet
     

       

 
  1.  Cebulę obrać, opłukać, pokroić w drobną kostkę, zrumienić na złoty kolor, zmieszać z mąką, również zrumienioną. Rozprowadzić zimnym rosołem, zagotować, przetrzeć.

  2.  Przyprawić do smaku solą, cukrem, octem lub kwaskiem cytrynowym, dodać masło.

  3.  Zabarwić karmelem. Podawać do sztuki mięsa, kotletów mielonych z mięsa, kotletów ziemniaczanych.
     

sos chrzanowy z zasmażką i śmietaną

Sos chrzanowy z zasmażką i śmietaną

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 10 dkg chrzanu
  • 4 dkg masła lub margaryny
  • 3 dkg mąki
 
  • sól, cukier, ocet
  • ¼ rosołu lub wywaru jarzynowego
  • ⅛ l śmietany
  • 1 żółtko
     
 
  1. Tłuszcz stopić, dodać mąkę, zasmażyć, rozprowadzić wywarem lub rosołem, zagotować.

  2. Chrzan umyć, oskrobać, zetrzeć na drobnej tarce, wymieszać z rozprowadzoną zasmażką, wlać śmietanę, przyprawić do smaku solą, cukrem i octem.

  3. Połączyć z żółtkiem, podgrzać mieszając.

  4. Sos chrzanowy można przyrządzać również bez żółtka. Używa się go do potraw z mięsa, ryb i z jaj.
     

 

sos grzybowy II

Sos grzybowy

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 2 – 3 dkg grzybów suszonych
  • 3 dkg cebuli
  • 4 dkg tłuszczu
 
  • 3 dkg mąki
  • ⅓ l wywaru z grzybów
  • sól, pieprz
     

       

 
  1. Grzyby starannie umyć w ciepłej wodzie, namoczyć na kilka godzin w wodzie przegotowanej, ugotować w tej samej wodzie, w której się moczyły, odcedzić, drobno pokroić i posiekać.

  2. Cebulę obraną i pokrojoną w drobną kostkę dodać do stopionego tłuszczu, udusić, dodać zrumienioną w piekarniku mąkę, zasmażyć.

  3. Rozprowadzić wywarem z grzybów. Przyprawić do smaku solą, pieprzem, włożyć posiekane grzyby, zagotować. Można dodać łyżeczkę masła i „kostkę rosołową”.

  4. Sos grzybowy stosuje się do sztuki mięsa, potraw jarskich, zrazów mielonych, zrazów nelsońskich.
     

       

sos grzybowy z zasmażką i śmietaną

Sos grzybowy z zasmażką i śmietaną

         

 

     
 składniki:
         

 

     
  • 3 dkg grzybów suszonych
  • 3 dkg cebuli
  • 4 dkg tłuszczu
  • ⅓ l wywaru z grzybów
 
  • 3 dkg mąki
  • ⅛ l śmietany
  • sól, pieprz
     
       
 
  1. Przyrządzić jak „Sos grzybowy”.

  2. Przed podaniem wymieszać ze śmietaną.
     
 
 
 
       
 

 

sos głogowy do mięsa

Sos głogowy do mięsa

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 20 dkg świeżego głogu
  • 3 dkg masła
  • 3 dkg mąki
  • sól, cukier
  • ¼ l rosołu
 
  • 1 kieliszek czerwonego wina
  • 2 goździki 2 ziarna jałowca
  • ½ liścia bobkowego
  • 1 cytryna lub kwasek cytrynowy
     

       

 
  1. Głóg oczyścić wewnątrz z ziaren i włosków, opłukać, zalać wodą, tak aby owoce były zakryte, gotować do miękkości. Ugotowany głóg przetrzeć przez sito. Sporządzić zasmażkę z masła, mąki, rozprowadzić rosołem, dodać zmiażdżone przyprawy, wino, gotować przez kilka minut.


  2. Przecedzić, połączyć z przetartym głogiem, przyprawić do smaku solą, cukrem, sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym. Podawać do pieczeni z dziczyzny.
 

Do sporządzenia tego sosu można użyć 10 dkg marmolady głogowej.

     

 

sos holenderski

Sos holenderski

         

(na podstawie żółtek ucieranych z masłem)

     
składniki:
         

 

     
  • 6 dkg masła
  • 3 żółtka
 
  • ⅛ l rosołu mięsa lub z ryby
  • ⅛ l białego wytrawnego wina
  • cytryna, sól
     

       

 
  1. Wywar z mięsa silnie zagrzać z winem. Masło utrzeć z żółtkami trzepaczką w kształcie rózgi. Wstawić z miską do gorącej wody i ubijać na parze, dodać cienkim strumieniem gorący wywar mięsny z winem. Przyprawić do smaku solą i sokiem z cytryny.

  2. Gdy sos zgęstnieje, natychmiast podawać. Sos ten podaje się do polędwicy, kalafiorów, szparagów lub innych jarzyn i do ryb.

  3. Podając sos do ryb należy przyrządzić go na wywarze rybnym. 
     

 

sos korniszonowy z zasmażką

Sos korniszonowy z zasmażką

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 10 dkg korniszonów
  • 4 dkg cebuli
  • 4 dkg tłuszczu
 
  • 3 dkg mąki
  • ¼ – ⅓ l rosołu
  • sól, cukier
     
 
  1. Cebulę obrać, opłukać, drobno posiekać, udusić na tłuszczu, dodać lekko zrumienioną mąką, zmieszać, rozprowadzić rosołem, zagotować. Do sosu włożyć drobno pokrojone korniszony, przyprawić do smaku solą, cukrem i pieprzem. Można dodać 2 dkg masła.

  2. Zamiast rosołu można użyć 2 kostki przyprawy do zup.
     

sos korniszonowy z zasmażką i śmietaną

Sos korniszonowy z zasmażką i śmietaną


Przyrządzić według przepisu „Sos korniszonowy z zasmażką”, dodając przed wydaniem ⅛ l śmietany.


sos maderowy

Sos maderowy

         

 

składniki:
         

 

     
  • 4 dkg masła
  • 3 dkg mąki
  • ¼ – ⅓ l rosołu
  • 2 dkg koncentratu pomidorowego
 
  • 2 dkg musztardy
  • 2 kieliszki wina „madera”
  • 2 kostki przyprawy do zup
  • sól, pieprz, cukier
     
 
  1.  Mąkę zrumienić w piekarniku, zmieszać ze stopionym masłem, rozprowadzić rosołem (z kostek przyprawy), dodać koncentrat pomidorowy, musztardę, bulion z kury, zagotować. Połączyć z winem, przyprawić do smaku solą, cukrem, pieprzem.
  2.  Można dołożyć 2 dkg masła. Sos ten pasuje do baraniny, pasztetów, poledwicy.

 

sos mięsny

Sos mięsny

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 30 dkg wieprzowiny z kością
  • 6 dkg cebuli
  • ½ liścia laurowego
 
  • 5 dkg tłuszczu
  • 3 dkg mąki
  • sól, pieprz
     
 
  1. Mięso opłukać, oddzielić od kości, pokroić w drobną kostkę, oprószyć solą, zrumienić silnie na części tłuszczu, pod koniec osmażania dodać obraną, pokrojoną w kostkę cebulę i zrumienić.

  2. Mięso i cebulę przełożyć do rondelka, dodać wyjęte kości, liść laurowy, pieprz, zalać niedużą ilością wody, dusić powoli pod przykryciem do miękkości.

  3. Stopić 3 dkg tłuszczu, dodać 3 dkg lekko zrumienionej mąki, zasmażyć, rozprowadzić zimnym wywarem z mięsa.

  4. Kości wyjąć, rozprowadzoną zasmażkę połączyć z mięsem, zagotować, Przyprawić do smaku solą, pieprzem i karmelem, można dodać paprykę, 2 dkg masła. Podawać do klusek, makaronu, ziemniaków, kasz lub knedli.
     

 

sos mięsny z pomidorami

Sos mięsny z pomidorami

            
     
   Przyrządzić według przepisu „Sos mięsny”, dodając rozgotowane i przetarte pomidory lub koncentrat pomidorowy (30 dkg pomidorów lub 5 dkg koncentratu pomidorowego).
             
     

sos musztardowy

Sos musztardowy

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 3–4 dkg musztardy
  • 3 dkg cebuli
  • 4 dkg tłuszczu
  • 3 dkg mąki
 
  • ¼ –⅓ l rosołu
  • 2 dkg masła
  • sól, cukier
  • cytryna, kwasek cytrynowy lub ocet
     
 
  1. Cebulę obrać, opłukać, pokroić w talarki, udusić z tłuszczem, przetrzeć przez sito. Dodać lekko zrumienioną mąkę, zmieszać, rozprowadzić rosołem, przyprawić do smaku musztardą, solą, cukrem i zagotować. Można dodać 2 dkg masła.

  2. Zamiast gotować rosół można dodać 1 łyżkę ekstraktu „Rosół z kury” lub 2 kostki przyprawy do zup. Sos ten podawać do pasztecików, pasztetu na gorąco, pieczeni wieprzowej.

sos ogórkowy z zasmażką i śmietaną

Sos ogórkowy z zasmażką i śmietaną

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 15 dkg ogórków kiszonych
  • 4 dkg masła lub margaryny
  • 4 dkg mąki
  • ⅛ l kwasu ogórkowego
 
  • ⅛ l wywaru lub rosołu
  • ⅛ l śmietany
  • sól
     
 
  1. Tłuszcz stopić, zmieszać z mąką, zasmażyć nie rumieniąc, rozprowadzić wywarem, zagotować, dodać obrane (jeżeli skórka jest zbyt gruba) i starte na tarce o dużych otworach ogórki wraz z kwasem ogórkowym.

  2. Połączyć ze śmietaną, jeśli trzeba osolić, silnie podgrzać, ale nie gotować.

  3. Można dodać surowe żółtko.
     

sos pieczarkowy z winem

Sos pieczarkowy z winem

         

 

     
           

 

składniki:
   
     
  • 15 dkg pieczarek
  • 3 dkg cebuli
  • 3 dkg masła
  • 3 dkg mąki
  • ¼ l rosołu
 
  • 1 – 2 żółtka
  • 1 kieliszek białego wina
  • ⅛ l śmietanki
  • sól, ocet, pieprz
     

       

 
  1.  Pieczarki oczyścić z ziemi i piasku, przyciąć trzony, opłukać, stare kapelusze obrać ze skórki. Pokroić w niezbyt cienkie paski.

  2.  Obrać cebulę, posiekać drobno, dołożyć do pieczarek, dodać masło, dusić przez kwadrans. Gdy pieczarki są miękkie, podprawić mąką, rozprowadzić rosołem, zagotować, przyprawić solą, octem, winem i pieprzem.

  3.  Połączyć ze śmietanką i żółtkiem. Zamiast białego wina można dodać wino czerwone. Można przyrządzić bez żółtek i śmietanki.
     

 

sos polski (szary)

Sos polski (szary)

         

 

     

 

         

 

składniki:
   
     
  • 4 dkg masła lub margaryny
  • 4 dkg cebuli
  • 3 dkg mąki
  • ¼ – ⅓ l wywaru z mięsa, ryb lub włoszczyzny
  • 1 kieliszek czerwonego wina
  • 3 – 4 dkg rodzynków
  • 3 – 4 dkg migdałów
 
  • 5 dkg piernika (pierniczki bez polewy)
  • sól, cukier
  • cytryna lub kwasek cytrynowy
  • karmel
     
 
  1. Cebulę obrać, opłukać, pokroić w drobną kostkę, lekko zrumienić na maśle, dodać zrumienioną na jasnozłoty kolor mąkę, zmieszać.

  2. Rozprowadzić rosołem z ryby, mięsa lub warzyw, zagotować razem z pokruszonym piernikiem (piernik powinien się rozgotować). Jeżeli potrzeba, sos przetrzeć przez sito, aby był gładki.

  3. Wlać wino, przyprawić do smaku cukrem, sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym, dodać karmel (łyżeczkę cukru zrumienić na patelni, zagotować z 2—3 łyżkami wody).

  4. Włożyć sparzone, obrane i pokrojone w cienkie paski migdały. Wsypać opłukane rodzynki. Sos podgrzać, mieszając. Sos powinien mieć smak słodko—kwaskowy. Podaje się go do ryb i ozorków.

  5. Sos szary można przyrządzić bez piernika, ale dodatek piernika poprawia smak.
     

sos pomidorowy z zasmażką

Sos pomidorowy z zasmażką

         

 

     
           

 

     
składniki:
  • 40 dkg dojrzałych, świeżych pomidorów albo 8 dkg koncentratu pomidorowego
  • 3 dkg cebuli
  • 2 dkg masła lub margaryny
  • 3 dkg tłuszczu
 
  • 3 dkg mąki
  • ¼ l rosołu lub wywaru z jarzyn
  • sól, cukier
  • cytryna lub kwasek cytrynowy
     

       

 

Pomidory opłukać, pokroić na kawałki, dodać obraną, pokrojoną cebulę. Zalać niedużą ilością wrzącej wody, dodać masło, udusić pod przykryciem na silnym ogniu. Z mąki i tłuszczu sporządzić jasnozłotą zasmażkę, rozprowadzić przetartymi pomidorami i rosołem, zagotować.

Dodać sól, cukier do smaku, i jeśli trzeba – kwasek cytrynowy.

 

Sos ten można dodawać do krokietów, pasztecików, naleśników z mięsem, sztuki mięsa, ozora, do zapiekania potraw jarskich i mięsnych.

       

sos pomidorowy z zasmażką i śmietaną

Sos pomidorowy z zasmażką i śmietaną

         

 

     
Sporządzić według przepisu „Sos pomidorowy z zasmażka”.
 
Przed dodaniem sosu połączyć ze śmietaną (ok. ⅛ litra).
     

sos węgierski

Sos węgierski

         

 

     
           

 

     
     
  • 4 dkg tłuszczu
  • 3 dkg mąki
  • 6 dkg koncentratu pomidorowego
  • ¼ l rosołu
 
  • 5 dkg cebuli
  • ⅛ l śmietany
  • kwasek cytrynowy, sól, cukier
  • papryka
     

       

 
  1. Cebulę obrać, opłukać, posiekać, lekko zrumienić na tłuszczu, dodać mąkę, zasmażyć, rozprowadzić rosołem, włożyć koncentrat pomidorowy, zagotować.

  2. Przyprawić do smaku solą, papryką, cukrem, kwaskiem cytrynowym.

  3. Przed wydaniem połączyć ze śmietaną. Podawać do bitych zrazów wieprzowych, cielęcych, baranich itp.
     

sos ziemniaczany

Sos ziemniaczany


    składniki:
    • ½ kg ziemniaków
    • 4 dkg tłuszczu
    • 2 dkg mąki
    • 4 dkg cebuli
    • ⅓ l rosołu
    • ⅓ listka laurowego
    • pieprz
    • 2 – 3 ziarna ziela angielskiego
    • sól, cukier
    • cytryna lub kwasek cytrynowy
    • 1 łyżka siekanej zielonej pietruszki

Cebulę obrać, opłukać, posiekać, lekko zrumienić na tłuszczu, dodać mąkę, zasmażyć, rozprowadzić rosołem. Ziemniaki umyć, obrać, opłukać, bardzo drobno pokroić, zalać ¼ l wrzącej wody, ugotować, ale nie rozgotować. Połączyć z zasmażką, zagotować razem, mieszając. Przyprawić do smaku pieprzem, solą, cukrem, sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym, karmelem (jak w Sos polski szary). Wsypać zieloną zieleninę. Dodawać do sztuki mięsa.


sos „a la maitre d’hotel”

Sos „a la maitre d’hotel”

         

(dressing a la maitre d’hotel)

     
           

 

składniki:
   
     
  • 15 dkg masła,
  • natka pietruszki,
 
  • sól, pieprz,
  • cytryna,
     
 
Kawałek masła zmieszać z drobno posiekaną natką pietruszki, pieprzem i sokiem z cytryny. Gdy ta masa stwardnieje, kroi się w plasterki i kładzie na usmażone mięso. 

Sosy zimne

 

Sosy zimne

 

Sosy zimne podawane są do przekąsek, sałatek, zimnych mięs. Łatwe i szybkie do przyrządzenia są na podstawie śmietany i sosy na podstawie przetworów owocowych z dodatkiem ostrych przypraw. Bardziej skomplikowany jest majonez i sosy na jego podstawie.

Sosy na podstawie śmietany nie są podprawianie, śmietana więc musi być gęsta, aby nie oddzielała się od innych składników. 

Sosy te sporządza się z surowych żółtek, lub jaj ugotowanych na twardo, musztardy, przecieru pomidorowego, jabłek, chrzanu, szczypiorku.

Sosy na podstawie przetworów sporządza się z galaretki porzeczkowej, głogowej, którą rozrzedza się winem i przyprawia musztardą, chrzanem.


 

chrzan z octem

Chrzan z octem

         

 

     
składniki:
         

 

     
  • 10 dkg chrzanu
  • sól, cukier, ocet 6%
   
     

       

 
  1. Chrzan umyć, oskrobać, zetrzeć na drobnej tarce, przyprawić do smaku solą, cukrem, octem rozcieńczonym pól na pół z wodą. Chrzan z octem podaje się do zimnych mięs, wędlin, ryb w galarecie, do gorących mięs gotowanych, np. do sztuki mięsa, wołowiny peklowanej, ozora, kiełbasy, parówek itp.

  2. Do chrzanu można dodać surowe starte jabłko. Chrzan zbyt ostry można po starciu sparzyć wrzącą wodą.
     

       

majonez

Majonez

             

Przyrządza się w następującej kolejności: Żółtka oddzielić od białek, wlać do miski, rozetrzeć je, dodać octu. Wlewać po kropli olej, ucierając w jedną stronę, gdy masa zgęstnieje, wlewać olej cienkim strumieniem. Po znacznym zgęstnieniu majonezu rozrzedza się go małą ilością zimnej wody z octem lub kwaskiem cytrynowym.


 

Majonez ucierać aż do zużycia określonej przepisem ilości oleju i przyprawić do smaku. Gęsty majonez używamy do dekoracji zakąsek. Gdy majonez ma być użyty do sosu, rozcieńcza się go wywarem, śmietaną itd. Na bazie majonezu sporządza się inne sosy, łącząc go ze składnikami smakowymi specyficznymi dla danego zastosowania.


Jeżeli majonez „warzy się” w czasie ucierania, to można go naprawić w następujący sposób:

  1. zwiększyć szybkość ucierania i nie dodawać oleju, aż do wygładzenia powierzchni sosu

  2. gdyby to nie okazało się to skuteczne, wlać po trochu, ubijając ciągle trzepaczką, łyżkę wrzącej wody

  3. jeśli poprzednie sposoby nie postukują, do innego naczynia włożyć żółtko, rozetrzeć je i wlewać do niego w małych ilościach „zwarzony” majonez, ubijając trzepaczką, po czym wlewać resztę oleju przeznaczonego dla tego przepisu.


Majonez może się zwarzyć, jeżeli użyje się zbyt dużej ilości tłuszczu w stosunku do ilości żółtek, gdy poszczególne składniki sosu będą się różniły temperaturą, lub też tempo dodawania oleju do żółtek jest zbyt duże.

Aby otrzymać dobry majonez należy przestrzegać proporcji składników, oraz zadbać aby ich temperatura podczas łączenia była jednakowa, dodawać składniki ścinające białko – ocet, kwasek cytrynowy, sok z cytryny.


 

Prawidłowo przyrządzony majonez oznacza się tym, że jego konsystencja jest galaretowata, sos jest jednolity i lśniący, bez grudek. Majonez powinien zachowywać nadany mu kształt, co jest potrzebne przy dekoracji zakąsek.


 

 

sos potrawkowy (poulette)

Sos potrawkowy (poulette)

         

sos na podprawie zacieranej żółtkami

     
 
         

 

składniki:
     
  • 4 dkg masła
  • 3 dkg mąki
  • ½ l rosołu
 
  • 1 – 2 żółtka
  • cytryna lub kwasek cytrynowy
     

       

 
  1.  Mąkę rozetrzeć z masłem na talerzu, zdjąć z talerza, włożyć do rondelka, wlewać po trochu ciepły rosół i mieszając zagotować.

  2.  Podprawić do smaku solą, sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym, połączyć z żółtkami.
     

 

sos szczypiorkowy

Sos szczypiorkowy


 
  • 2 łyżki siekanego szczypiorku
  • ¼ l śmietany
  • 1 żółtko (surowe lub gotowane)
  • 1 – 2 łyżki musztardy
  • sól, cukier
  • cytryna lub kwasek cytrynowy

 


Szczypiorek opłukać, otrząsnąć, posiekać. Żółtko rozetrzeć z musztardą i cukrem na jednolitą masę. Pod koniec ucierania po trochu dodawać śmietanę.
Przyprawić do smaku cukrem, solą, cytryną lub kwaskiem cytrynowym i wymieszać z siekanym szczypiorkiem.

sos ze śmietany z chrzanem i tartym jabłkiem

Sos ze śmietany z chrzanem i tartym jabłkiem


 
  • ¼ l śmietany
  • 10 dkg chrzanu
  • 10 dkg jabłek
  • sól, cukier
  • kwasek cytrynowy, ocet albo cytryna

 


 

Chrzan umyć, obrać, zetrzeć na drobnej tarce, dodać opłukane, starte (jeśli skóra gruba, obrać) jabłko, połączyć ze śmietaną, przyprawić do smaku solą, cukrem, kwaskiem cytrynowym lub octem.

 


sos ze śmietany z jajami na twardo

Sos ze śmietany z jajami na twardo


 
  • ¼ l śmietany
  • 2 jaja (ugotowane na twardo)
  • sól, cukier
  • cytryna lub kwasek cytrynowy

 


 

Jaja obrać, posiekać, zmieszać dokładnie ze śmietaną. Sos przyprawić do smaku solą, cukrem, sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym.

 


sos ze śmietany z musztardą

 

Sos ze śmietany z musztardą

 
 
 składniki:
  • ¼ l śmietany
  • musztarda
  • sól, cukier

Śmietanę wymieszać dokładnie, dodając

do smaku sól, cukier i musztardę.


 

sos ze śmietany ze szczypiorkiem z jajami na twardo

 

Sos ze śmietany ze szczypiorkiem z jajami na twardo

         

 

  • 3–4 łyżki szczypiorku
  • ¼ l śmietany
  • 2 jaja (ugotowane na twardo)
 
  • sól, cukier
  • cytryna lub kwasek cytrynowy
     
Jaja obrać, posiekać. Szczypiorek opłukać, otrząsnąć z wody, posiekać.
 
Szczypiorek, śmietanę, jaja starannie wymieszać, przyprawić do smaku solą, cukrem i sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym. 

sos ze śmietany ze szczypiorkiem z jajami na twardo i musztardą

 

Sos ze śmietany ze szczypiorkiem z jajami na twardo i musztardą

         

 

  • 3 – 4 łyżki szczypiorku
  • ¼ l śmietany
  • 2 jaja (ugotowane na twardo)
 
  • sól, cukier, musztarda
  • cytryna lub kwasek cytrynowy
     
Przyrządzić według przepisu „Sos ze śmietany ze szczypiorkiem z jajami na twardo”, dodając musztardy do smaku.
 
Zamiast jaj na twardo można dać surowe żółtka. 

sosy na podstawie galaretki lub marmolady owocowej

Sosy na podstawie galaretki lub marmolady owocowej

         

 

 

borówki z jabłkami i chrzanem

 

 

 

Sos Cumberland

 
  • 1 pomarańcza
  • 1 cytryna lub kwasek cytrynowy
 
  • ⅛ l wina owocowego czerwonego
  • sól, cukier
  • 2 łyżki galaretki porzeczkowej
  • 2 łyżki tartego chrzanu
 
 
  • 2 dkg musztardy
  • 2 dkg smażonej skórki pomarańczowej

 

 
     
Chrzan umyć, oczyścić, oskrobać, zetrzeć na tarce o drobnych otworach, włożyć do miski, skropić sokiem z cytryny, lub rozpuszczonym kwaskiem cytrynowym, dodać stertą skórkę pomarańczy i cytryny,
              

oraz sok z cytryny i pomarańczy, dodać posiekaną, smażoną skórkę pomarańczową, galaretkę porzeczkową, musztardę, wino.

Wszystkie składniki wymieszać, przyprawić solą i cukrem do smaku.


 

     

    Borówki z jabłkami i chrzanem

     
    • 20 dkg borówek smażonych z jabłkami
    • 6 dkg chrzanu
     
    • ocet, sól, cukier
    • musztarda
    • 1 – 2 kieliszki wina owocowego czerwonego
    • 1 cytryna
     
     
    • kwasek cytrynowy
    • 5 dkg smażonej skórki pomarańczowej
   
     
Chrzan umyć, oskrobać, opłukać, zetrzeć na drobnej tarce, skropić roztworem kwasku cytrynowego, dodać drobno posiekaną skórkę pomarańczową, skórkę i sok z cytryny, wino, przetarte przez sito borówki.                

Wszystkie składniki dokładnie wymieszać, przyprawić do smaku solą, cukrem, musztardą.

Podawać do mięsa i do dziczyzny.

 

 

sosy na podstawie surowej śmietany

Sosy na podstawie surowej śmietany


kucharz

sosy owocowe podprawiane mąką ziemniaczaną z wodą lub mlekiem

Sosy owocowe podprawiane mąką ziemniaczaną z wodą lub mlekiem

     
           
Sosy:
         
 

Sos z powideł śliwkowych

  • 10 – 15 dkg powideł
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • ¼ l mleka
  • cynamon
  • skórka cytrynowa

Mąkę ziemniaczaną rozmieszać z mlekiem i powidłami, zagotować, dosłodzić do smaku, dodać tłuczony cynamon i skórkę z cytryny.


 

Sos z marmolady głogowej

  • 10 – 15 dkg marmolady głogowej
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • ¼ l wody
  • cukier
  • 1 kieliszek wina owocowego lub czerwonego gronowego

Wodę zmieszać z mąką ziemniaczaną i marmoladą, dodać cukier, wino, zagotować.


 

Sos morelowy

  • 6 dkg suszonych moreli lub 10 – 15 dkg marmolady morelowej
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • ⅛ l śmietany
  • cukier

Morele suszone opłukać, namoczyć na kilka godzin w wodzie, ugotować w tej samej wodzie. Przetrzeć, zmieszać z mąką ziemniaczaną, dodać do smaku cukier i śmietanę, zagotować.

Oprócz cukru można dodać wino owocowe lub czerwone albo przyrządzić sos z samych moreli.


w górę strony

 

Sos z marmolady agrestowej

  • 20 dkg agrestu
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • 6 – 8 dkg cukru
  • 1 kieliszek wina owocowego lub czerwonego gronowego

Agrest opłukać, zalać niedużą ilością wrzącej wody, ugotować, przetrzeć, dodać mąkę ziemniaczaną (rozmieszaną w 3 łyżkach wody), do smaku cukier, wino, zagotować. Można połączyć z żółtkiem.


 

Sos porzeczkowo – malinowy

  • 15 dkg porzeczek
  • 10 dkg malin
  • 6 – 8 dkg cukru
  • ⅛ l śmietanki
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej

Porzeczki i maliny przebrać, opłukać, zalać niedużą ilością wrzącej wody, zagotować. Przetrzeć przez gęste sito. Część płynu ostudzić, zmieszać z mąką ziemniaczaną, połączyć zresztą płynu, dodać cukier, zagotować, wymieszać ze śmietaną. Można połączyć z żółtkiem.


 

Sos z jabłek

  • 20 dkg kwaśnych jabłek
  • 1 dkg mąki ziemniaczanej
  • 6 – 8 dkg cukru
  • skórka cytrynowa
  • 1 kieliszek wina (niekoniecznie)

Umyte, pokrojone jabłka zalać wodą, ugotować, przetrzeć, dodać do smaku cukier, skórkę cytrynową, mąkę ziemniaczaną (zmieszaną z 2 – 3 łyżkami wody), zagotować. Można przyrządzić sos również bez wina.


w górę strony

 

sosy podprawiane żółtkami utartymi z cukrem

 

Sosy podprawiane żółtkami utartymi z cukrem

 
   
 
       
       

 

sosy zagęszczane zaparzanymi żółtkami utartymi z cukrem

Sosy zagęszczane zaparzanymi żółtkami utartymi z cukrem

ćwikła z chrzanem

Ćwikła z chrzanem

         

 

     
rozdrobnienie buraków

 

         

 

  • 1 kg buraków,
  • 10—15 dkg chrzanu,
  • 1—2 cytryny,
 
  • ocet lub kwasek cytrynowy,
  • 1 dkg kminku,
  • sól, cukier do smaku
  
 
  1.   Średnie, jednakowej wielkości buraki dobrze wyszorować, zalać wrzątkiem i ugotować do miękkości (1—1½ godziny), wystudzić w tej samej wodzie, obłupać ze skórek. Buraki dobrze ugotowane dają się łatwo w ten sposób obierać. Zetrzeć na drobnej tarce, dodać sok z cytryny.

  2.   Chrzan oczyścić, umyć, oskrobać ze skórki, zetrzeć na drobnej tarce. Połączyć razem z utartą ćwikłą. Dodać opłukany kminek, doprawić do smaku solą i cukrem i jeśli trzeba odrobinę octu lub kwasku cytrynowego.

  3.   Ćwikła z chrzanem jest doskonałym dodatkiem do mięs i wędlin, a także do ryb.