wytyczne do planowania jadłospisów

Wytyczne planowania posiłków

          

Żywienie dzieci
     
Jeżeli mamy ustalone dzienne racje pokarmowe (dzienne normy produktów) dla poszczególnych grup wieku dzieci, możemy przystąpić do układania jadłospisów. Najpierw należy zestawić potrawy i posiłki, a następnie tak rozdzielić produkty, aby najbardziej pożywny był obiad, a przynajmniej kaloryczny podwieczorek lub drugie śniadanie. Wartość kaloryczna pierwszego śniadania i kolacji powinna być zbliżona, z tym jednak, że bardziej syte i pełnowartościowe powinno być śniadanie.
  
Dla większości dzieci już od drugiego roku życia wprowadzamy cztery posiłki dziennie (śniadanie, obiad, podwieczorek i kolacja). Dla dzieci pozbawionych łaknienia wprowadzamy piąty posiłek, to jest drugie śniadanie. 
     

Przykładowe zestawienie obiadów:

  
  1. Zupa ziemniaczana z dużą ilością zielonej pietruszki, koperku lub szczypiorku, klopsiki z mięsa lub ryby, makaron, sałata ze śmietaną lub surówka z marchwi z jabłkami, chrzanem ze śmietaną albo sałatka z pomidorów, kompot.
  2. Zupa jarzynowa (na rosole) z mięsem gotowanym, chleb, naleśniki lub kluski krojone z twarogiem polane zagotowanymi jagodami z cukrem lub drążonymi wiśniami.

kolacja

 

Kolacja

          

     
     
Dobór potraw na kolację uzależniamy od składu poprzednich posiłków, gdyż nie należy powtarzać tych samych potraw, a nawet tych samych produktów, z wyjątkiem mleka, chleba, cukru, a czasem ziemniaków.
  
Potrawami odpowiednimi na kolację są: zupy mleczne (kiedy dziecko na śniadanie miało mleko lub kawę), ziemniaki z kefirem czy maślanką, potrawy z warzyw, mąki i kasz w połączeniu z mlekiem, jajami, twarogiem i niewielką ilością pieczywa.
     

Przykładowe zestawienie kolacji:

 
  1. Szpinak lub kalafior z jajecznicą, pieczywo z masłem, mleko słodkie, zsiadłe lub kefir.
  2. Kluski lane na mleku, chleb z masłem, surówka z rzodkiewek ze śmietaną i szczypiorkiem, herbata. Zamiast surówki można podać kompot. 
     

obiad

 

Obiad

          

 
     
Obiad powinien składać się z zupy jarzynowej lub owocowej i potrawy z mięsa, ryb, jaj czy sera z dodatkiem ziemniaków, gotowanych jarzyn, surówek, kasz, makaronu itp. Na obiad najczęściej planujemy dwa dania, tzn. zupę i drugie danie, można jednak, zwłaszcza w okresie letnim, stosować desery i jadłospisy uproszczone. Obiady uproszczone mogą składać się z pełnowartościowego drugiego dania, złożonego z potrawy białkowej (z mięsa, ryb, śledzi, jaj czy sera) z dodatkiem warzyw gotowanych i surowych oraz kaszy czy makaronu, dużej porcji kompotu czy jogurtu, maślanki, zsiadłego mleka z dodatkiem pieczywa.
  
Albo odwrotnie – możemy podać pełnowartościową zupę z mięsem lub dodatkiem jaj i chleba, a potem dużą porcję pożywnego deseru, np. kremu z kaszki manny lub kaszy jaglanej z sosem waniliowym, klusek czy naleśników z jagodami, kotlecików z kaszki manny lub z płatków owsianych ze śmietaną i dżemem, tłoków z dyni lub zsiadłego mleka z cukrem itp. Po obiedzie dzieci mogą otrzymać słodycze i owoce. 
     

podwieczorek

 

Podwieczorek

          

 
     
W skład podwieczorku powinny wchodzić przede wszystkim świeże owoce albo surówki owocowo–warzywne (np. surówka z marchwi lub dyni z jabłkiem), mleko lub desery mleczne, małe ilości pieczywa, zwłaszcza słodkiego, a poza tym słodycze lub przetwory owocowe, jak np. kompoty, dżemy, galaretki, soki, musy owocowe itp. Na wiosnę, kiedy nie ma jeszcze świeżych owoców, podajemy dzieciom rzodkiewki, szczypiorek lub sałatę ze śmietaną, a jako napój – wysokowitaminowy koncentrat witaminy C z owoców dzikiej róży.
  
Ze słodyczy podajemy dzieciom głównie cukierki mleczne, czekoladę mleczną, cukierki owocowe, miodowe, wszystko w ograniczonych ilościach, w ramach dziennej normy cukru.
     

Przykładowe zestawienie podwieczorków:

  
  1. Owoce z cukrem, bułka z masłem, mleko słodkie (cukierek – krówka).
  2. Kisiel mleczny z owocami, herbatniki (owoce).
     

śniadanie

 

Śniadanie

          

 
     
Ponieważ przerwa między śniadaniem a obiadem trwa często 4 – 5 godzin, pierwsze śniadanie powinno być wysokokaloryczne i pełnowartościowe. Z tego też względu dobrze jest podawać dzieciom na śniadanie zupy mleczne, a do tego pieczywo z masłem, dżemem oraz sezonowe dodatki, jak rzodkiewka, pomidory, ogórki, owoce, soki owocowe, szczypior, kompot a poza tym dodatki białkowe w postaci twarogu, jaj, sera szynki itp.
  
Zamiast zup mlecznych możemy na zmianę podawać mleko albo kawę z mlekiem, kakao, herbatę, a do tego zwiększone ilości pieczywa (nie podajemy wtedy kaszy) z masłem i odpowiednimi dodatkami. 
     

Przykładowe zestawienie śniadań:

  
  1. Kasza manna luk zacierki siekane na mleku, chleb Grahama z masłem i twarogiem ze szczypiorkiem lub twarogiem z dodatkiem tartej marchwi.
  2. Mleko z kawą, bułka z masłem i jajecznicą, rzodkiewka, pomidor lub owoce.