Apteczka kulinarna

Apteczka kulinarna

         
Jakie przyprawy powinny znajdować się w naszej kuchni?
Oto lista przypraw, które powinny znaleźć się na wyposażeniu naszego stanowiska do przygotowania potraw.
     
           

 

  • 5 dkg pieprz,
  • 5 dkg ziele angielskie,
  • 5 dkg liście bobkowe,
  • 5 szt. gałka muszkatołowa,
  • 5 dkg imbir,
  • 1 torebka papryka ostra,
  • 1 torebka papryka słodka,
  • 1 torebka majeranek,
  • 5 dkg jałowiec suszony,
  • 1 paczka soda oczyszczona,
  • 20 dkg czosnek,
  • 5 dkg skórka cytrynowa suszona,
  • ½ l olej z oliwek,
  • ½ l olej słonecznikowy,
 
  • 10 dkg koncentrat pomidorowy,
  • 1 butelka przyprawy typu Maggi,
  • 1 butelka sosu Kabul,
  • 1 słoik musztardy Dijon,
  • 1 słoik chrzanu,
  • 2 szt. cytryn,
  • 5 dkg goździki,
  • 2 torebki saletry,
  • 5 dkg kminku,
  • 5 dkg kwasku cytrynowego,
  • 25 dkg grzybów suszonych

       

 
Często przyczyną nieudania się jakiegoś dania jest brak takiej czy innej przyprawy. w naszej domowej spiżarni powinien znajdować się zawsze „żelazny zapas” podstawowych przypraw, nasza „apteczka kulinarna”. Oto lista potrzebnych przypraw.
     

Dobre rady

              
     
  • Aby herbatniki pozostały chrupiące, należy przechowywać je w szczelnie zamykanej blaszanej puszce, z dodatkiem kilku kryształków grubej soli kuchennej.
  • Jeżeli chcesz mieć cynamon bardziej aromatyczny, wybieraj zawsze jak najcieńsze rurki.

  • Aby mąka zmieszana z wodą nie tworzyła grudek, dodaj do niej szczyptę soli.

  • Aby z  pękniętego podczas gotowania jajka nie wypłynęło białko trzeba dodać do wody łyżeczkę octu lub soku z cytryny. (a jeszcze lepiej przed gotowaniem zrobić dziurkę w grubszym końcu jajka).
     
  • Owoce dłużej zachowują świeżość, jeżeli przechowujemy je w ciemnych pomieszczeniach o zwiększonej wilgotności.

  • Przetwory z owoców (konfitury czy dżemy) nie fermentują, jeżeli na dno słoika włożymy odrobinę świeżego imbiru pokrojonego na wiórki.

  • Natka pietruszki, koperek, szczypiorek dłużej będą świeże, jeżeli wstawimy je do naczynia z wodą do której wsypiemy odrobinę soli.

  • Kapusta będzie smaczniejsza i delikatniejsza w smaku, jeżeli wybierzemy podczas zakupów mniejsze główki – są smaczniejsze.

  • Aby marchewka czy pomidory nie traciły podczas gotowania swego koloru, włóż z  nimi do garnka łyżeczkę tłuszczu.

  • Aby pozbyć się zapachu czosnku po jego zjedzeniu – należy zjeść jabłko, pietruszkę (natkę czy korzeń), surowy bób, lub ziarnka palonej kawy.
 
  • Jak usunąć zapach cebuli z rąk? – przed myciem przetrzeć je solą.

  • Cukier szybciej karmelizuje, jeśli przed podgrzaniem dodamy odrobinę soku z  cytryny lub octu.

  • Zupę możemy zagęścić dodając do niej 1—2 łyżki kaszy manny lub purée ziemniaczanego w proszku lub zasmażkę z torebki.

  • Mętny rosół można sklarować zagotowując go na silnym ogniu lub dodając kilka kostek lodu, albo pokrojonego w kostkę surowego pomidora. Można też rosół przecedzić przez rzadkie sito.

  • Aby sznycle mięsne były soczyste i miękkie trzeba je uprzednio rozbić i smażyć na mocno rozgrzanym tłuszczu.

  • Aby sałata i zioła odzyskały jędrność należy je włożyć na chwilę do zimnej wody z dodatkiem łyżeczki mąki ziemniaczanej.

  • Aby rozgrzać leżący na cedzaku makaron czy ryż, trzeba przelać go na cedzaku gorącą wodą.

  • Aby pieczarki wyglądały ładnie, nie obierać, wystarczy dokładnie umyć. 
     

    

 Trochę starsze

         

dobre rady 

     
  1. Wszelkie wódki, jak i likiery filtrują się równie dobrze przez czystą, nie klejoną watę jak i przez bibułę filtracyjną. Watę należy wetknąć w lejek tak, aby pod wpływem wlanego płynu nie wychodziła na wierzch, lecz powoli przepuszczała płyn. Idzie to prędzej i nie marnuje się tyle co przez bibułę, która absorbuje wiele płynu.

  2. Odświeżanie starego masła. Pół garnca starego masła w kawałkach i garniec surowego mleka wlać w naczynie do robienia masła, przerobić masło na nowo, tak jakby było robione ze śmietany; gdy się rozrobi i na powrót zbije, wypłukać z mleka w wodzie kilka razy, a nabierze świeżego smaku.

  3. Wanilia moczona w spirytusie lub araku na likier, po zlaniu spirytusu ususzona w lekkim cieple, zachowuje jeszcze nieco zapachu i może być drugi raz użyta do ciasta.

  4. Chcąc prędko sklarować kawę w imbryczku, wrzucić kawałek cukru lub odrobinę miałkiego, a fusy zaraz opadną. 
 
  1. Syrop najlepiej robić, zalewając cukier od razu gorącą wodą, aby się sam w gorącym płynie rozpuścił, nalewając właściwą ilość wody na konfitury: kwaterkę na ½ kg, a pół kwarty na wódkę lub likier.

  2. Konfitury, choćby najlepiej usmażone, zwykle wznoszą się w górę, a gęsty syrop zostaje na spodzie. Dla zapobieżenia temu należy w czasie smażenia przez 5 minut smażyć je przy końcu pod przykryciem.

  3. Każdą konfiturę należy, wrzuciwszy syrop, 3 razy zagotować na mocnym ogniu i zostawić do następnego dnia. Na drugi dzień owoc razem z syropem wstawić na ogień i smażyć na wolnym ogniu do żądanej gęstości.

  4. Gdy drożdżeniezbyt świeże, rozrabiając je, trzeba wsypać odrobinę cukru lub sody, ale zaraz rozczynić, bo inaczej będą się burzyć.

  5. Marengi lub makaroniki układać na papier, po upieczeniu nawilżyć go, a zaraz odejdą od blachy. 

miód pszczeli

 

Miód pszczeli

         

 

     
pszczoła
Miód pszczeli – jak wybrać
 
W Polsce miód jest traktowany raczej jak lekarstwo a nie jak produkt spożywczy. Spożycie roczne miodu w naszym kraju to zaledwie 0,6kg na osobę i rośnie (w 2007 roku było to zaledwie 0,3kg)  na osobę, a na przykład w Austrii 2kg. Wrogowie wszystkiego, co słodkie krytykują miód na równi z cukrem. Tymczasem ten produkt – dzięki zawartości cukrów prostych – jest bardzo łatwo przyswajalny przez organizm i naprawdę dobrze mu służy. Jeżeli nie jesteśmy więc uczuleni na miód i nie ma innych przeciwwskazań, powinniśmy go używać zamiast cukru.
 
pszczoła
Czy miód jest lekarstwem?
 
Miodowi przypisuje się szerokie właściwości lecznicze. Medycyna ludowa zaleca stosowanie różnych rodzajów miodu na różne schorzenia: na przeziębienie – miodu lipowego, na dolegliwości żołądkowe – miodu akacjowego, a na anemię i miażdżycę – spadziowego. Zdaniem pszczelarzy miód zwiększa odporność organizmu, hamuje rozwój zakażeń dróg oddechowych, ma działanie napotne, przeciwzapalne i bakteriostatyczne. Wzmaga aktywność gruczołów ślinowych, produkujących enzymy niezbędne w trawieniu, a zawarte w nim kwasy organiczne, sole mineralne i enzymy powodują szybsze i łatwiejsze trawienie pokarmów. Lekarze jednak na ogół nie podzielają w pełni tych entuzjastycznych opinii o właściwościach miodu.
 
pszczoła
Jak wybierać miód?
 
Wśród miodów wyróżnia się nektarowe, produkowane przez pszczoły z nektaru kwiatów i pyłków kwiatowych, oraz spadziowe ze spadzi iglastej lub liściastej (w wytwarzaniu miodów spadziowych oprócz pszczół mają swój udział także mszyce i czerwce). Miody różnią się barwą, smakiem, zapachem oraz ilością składników mineralnych i enzymów. Za najbardziej wartościowy uważa się miód spadziowy, gdyż zawiera najwięcej enzymów, składników mineralnych i inhibiny.
Jak wskazują okresowe badania PIH, ¾ miodów sprzedawanych w naszych sklepach ma niewiele wspólnego z naturalnym miodem pszczelim. Okazuje się, że najwięcej bezwartościowych substytutów pochodzi z prywatnych pasiek. W badanych próbkach często jest kwestionowana zbyt niska zawartość cukrów prostych, i zbyt wysoka zawartość sacharozy, czyli zwykłego cukru buraczanego. Stwierdza się też brak, lub zbyt niską zawartość enzymów oraz podwyższony poziom HMF, co jest charakterystyczną wadą miodów podgrzanych do zbyt wysokiej temperatury, lub „wzbogacanych” enzymem rozkładającym cukier. Lepszą jakością wykazują się miody pochodzące z działających od lat pasiek i spółdzielni pszczelarskich, poddających miód wnikliwej kontroli i używających profesjonalnych urządzeń do podgrzewania i rozlewania.
Wybierając więc miód w sklepie, nie kierujmy się tylko niską ceną. Szukajmy miodu ze znanego źródła, dokładnie czytajmy etykiety na słoikach. Najlepiej zaś wyszukać sobie takie źródło pozyskiwania miodu, które jest przez nas sprawdzone i korzystać z niego przede wszystkim. Ja po miód jeżdżę ponad trzysta kilometrów, i zapewniam Was, że różnica w jakości miodów w pełni uzasadnia te podróże.
Warto wiedzieć, że miody powinny po pewnym czasie skrystalizować, czyli scukrzyć. Proces ten następuje najszybciej w miodzie rzepakowym.
   miód
Krystalizacja, wbrew powszechnej opinii, jest świadectwem dobrej jakości miodu, a nie jego zafałszowania. Jednak, znając upodobania konsumentów, niektórzy właściciele ogrzewają miód do temperatury powyżej 60°C, uniemożliwiając jego późniejszą krystalizację (enzymy ulegają wtedy zniszczeniu, miód przestaje „żyć” i staje się mniej wartościowy). Za niepełnowartościowy uważa się też miód rozwarstwiony.
 
pszczoła
Miód prawdziwy, czy sfałszowany?
 
Domowym sposobem jest trudno sprawdzić, czy miód nie jest podrobiony. Dobrej podróbki nie można bowiem poznać ani po smaku, ani tym bardziej po kolorze, bo miody mają całą paletę odcieni barw i smaków. Sami możemy na przykład sprawdzić, czy miód nie zawiera skrobi. W tym celu rozpuszczamy łyżeczkę miodu w połowie szklanki wody i gotujemy około 5 minut, potem studzimy i łączymy z 1—2 kroplami jodyny. Jeżeli płyn zmieni barwę na niebieską lub czarną, to znaczy, że był wymieszany z mąką ziemniaczaną. W pewnym stopniu o wartości miodu świadczy jego ciężar właściwy. Litr dobrego, dojrzałego miodu powinien ważyć 1,42—1,44 kg. Istnieją oczywiście pewniejsze metody sprawdzanie właściwości miodu, ale są one możliwe tylko w warunkach laboratoryjnych. Wniosek stąd, że najpewniejszą metodą jest zaopatrywać się u znajomego, uczciwego pszczelarza albo kupować produkty z atestem laboratorium ogrodniczo—pszczelarskiego. Dla dociekliwych - link do domowego laboratorium badania miodu.
 
pszczoła
Jak przechowywać mód?
 
Miód najlepiej przechowywać w suchym miejscu, pozbawionym obcych zapachów, w temperaturze 10—20°C, w szczelnie zamkniętych pojemnikach, gdyż produkt ten bardzo łatwo absorbuje z powietrza parę wodną i zapachy. Nie należy trzymać miody w miejscu silnie nasłonecznionym i zbyt ciepłym, ponieważ traci on wtedy swoje właściwości bakteriostatyczne.
Miód, jako produkt o odczynie kwaśnym, łatwo wchodzi w reakcje z niektórymi metalami, tworząc szkodliwe dla zdrowia związki. Nie należy więc trzymać go w naczyniach blaszanych, z mosiądzu, brązu, miedzi i cynku. Miód „nie lubi” też niektórych tworzyw sztucznych. Zatem najwłaściwszym opakowaniem dla miodu będą szklane słoiki oraz naczynia emaliowane, gliniane lub kamionkowe.
Może się zdarzyć, że miód zacznie fermentować, chociaż był odpowiednio przechowywany. Najczęstszą tego przyczyną jest zbyt duża zawartość wody, świadcząca o niedojrzałości miodu. Taki produkt nie nadaje się do przechowywania, należy go jak najszybciej zużyć.
     
   
Autor: Krystyna Sapryk 

 

przyprawy i zioła

Przyprawy i zioła

         
O czym trzeba wiedzieć
     
Przyprawy, zioła nadają smak i aromat potrawom. Ułatwiają także trawienia, pobudzają apetyt, są regulatorami i wzmacniają organizm. Dobrane odpowiednio do smaku potrawy pobudzają wydzielanie soków trawiennych, ułatwiając przyswajanie pokarmów. Powinny one być zsynchronizowane ze smakiem potrawy, powinno go poprawiać i uszlachetniać. Są one źródłem składników mineralnych, witamin i innych, ważnych dla organizmu składników.
     
  •  Łagodne przyprawy i zioła można ze sobą mieszać, ale trzeba uważać, aby nie stłumić ich smaku silniejszymi.

  •  Nie przyprawiać potraw zbyt mocno, aby podkreślić smak potrawy i wydobyć jej naturalny smak.
     
  •  Nie zmielone przyprawy można gotować razem z potrawą. Zmielone i suszone nasiona i zioła należy dodawać pod koniec przyrządzania potrawy.
     
  •  Zioła suszone są dwukrotnie mocniejsze od świeżych, zazwyczaj wystarczy połowa ilości suszonych w stosunku do świeżych.
     
  •  Niektóre zioła suszone (kminek, anyż, kolendra, kozieradka) można przed użyciem podgrzać na suchej patelni, aby wzmocnić ich aromat. Również ich rozdrabnianie w moździerzu powoduje wzmocnienie ich aromatu.
     
  •  Rozdrabnianie ziół i przypraw – bezpośrednio przed ich użyciem
     
  •  Do rozdrabniania używać: do pieprzu – młynek, do gałki muszkatołowej – tarkę, do kminku, anyżu, jałowca, sezamu i innych – moździerz.
 
  • listki Przyprawy łagodne to natka pietruszki i słodka papryka.

  • listki Przyprawy średnie to oregano, majeranek, szczypiorek, bazylia, lubczyk, trybula, koperek, ogórecznik (używa się ich dla uzyskania smaku i zapachu potrawy), gałka muszkatołowa, cynamon, wanilia, mięta, pieprz różowy, kardamon, ziele angielskie, sezam (używane w odpowiednich, średnich lub małych ilościach mogą złagodzić kwaśny lub gorzki smak niektórych potraw).
     
  • listki Przyprawy silne to pieprz cayenne, goździki, czosnek, gorczyca, imbir, chili kruszone lub mielone, pieprz czarny i biały, chrzan, mielona ostra papryka (należy używać ich w niewielkich ilościach, bo mogą przytłumić całkowicie oryginalny smak potrawy).
     
  • listki Można łączyć i mieszać łagodne zioła i przyprawy, ale nie należy ich mieszać z silnymi.
     
  • listki Przyprawiać potrawy tak, aby podkreślić i wydobyć ich smak, ale nie zabić ich naturalnego smaku.
     

anyż

Anyż

         
anyż, biedrzeniec, przyprawy
     
 Anyż – przyprawa ta to listki i nasiona biedrzeńca anyżu o zapachu podobnym do kopru włoskiego i smaku pikantno-słodkawym. Wchodzi w skład curry.
 
Zastosowanie: Listki do surówek, sałatek, do kwaszenia ogórków, zamiast kopru. Zmielone nasiona – jako dodatek do sałatek i zup owocowych, do potraw z warzyw—czerwonej kapusty, marchwi, buraków i dyni, kompotów z jabłek, gruszek, śliwek, do ciast (pierników), do pieczywa, do likierów i wódek. Często jest używane razem z gałką muszkatołową. 
     

bazylia

Bazylia

         
Bazylia, przyprawy
     
 Bazylia – przyprawą są świeże lub suszone listki zerwane przed kwitnieniem o lekko słonym, pieprzno-cytrynowym smaku i przyjemnym, korzennym, balsamicznym zapachu. Suszone i sproszkowane ziele zastępuje pieprz, a wymieszane z szałwią, rozmarynem i tymiankiem – sól. Wchodzi w skład pieprzu ziołowego. Podkreśla smak sałatek i surówek. W potrawie można gotować do 10 minut.
 
 Zastosowanie: do zup – (zwłaszcza do pomidorowej, jarzynowej i rybnej), pieczeni baraniej, kotletów schabowych, surówek (zwłaszcza z pomidorów), jajecznicy z pomidorami i omletów, szpinaku, kalarepy, kwaszonych ogórków, pizzy, potraw z fasoli i grochu, potraw z dodatkiem czosnku, zapraw do ryb, ryb słodkowodnych i sosów. Bazylię najczęściej miesza się z czosnkiem czy pieprzem. Nie należy jej łączyć z tymiankiem. 
     

 

chrzan

Chrzan

         
chrzan, przyprawy
     
Chrzan – przyprawa to korzeń o ostrym smaku, starty lub w kawałku, czasem używamy liści. Ma pewne właściwości bakteriobójcze. Gotowany dłużej traci moc i aromat.
 
Zastosowanie: w kawałkach do marynat i do kwaszenia ogórków, tarty jako dodatek do sosów zimnych i ciepłych, do mięs i ryb gotowanych, duszonych i pieczonych, lub w galarecie, jaj na twardo, surówek (zwłaszcza z jabłek, marchwi i buraków). Najczęściej łączy się go z gorczycą, kminkiem, koprem, pieprzem, angielskim zielem. 
     

cynamon

Cynamon

         

 cynamon,przyprawa

     
Cynamon – suszona kora cynamonowca w kawałku lub sproszkowana, o słodkim, korzennym zapachu i swoistym cynamonowym smaku. W kawałku jest trwały i można przechowywać go przez kilka lat.
 
Zastosowanie: w kawałkach, wraz z goździkami używa się do marynat, do aromatyzowania grzanego piwa, wina, krupniku i ponczu. Sproszkowany do zup owocowych, pieczeni wieprzowej i baraniej, gęsi pieczonej, zapraw do dziczyzny, surówek owocowych, z buraków i czerwonej kapusty, słodkich omletów i naleśników, ryżu na słodko, słodkich sosów, kompotów, grzanego wina i ponczu, ciast (przede wszystkim do pierników, szarlotek i strudla) oraz kawy. Najczęściej łączy się go z gałką muszkatołową, goździkami i z wanilią. 
     

czarnuszka

Czarnuszka

         

czarnuszka - przyprawa

     
Czarnuszka – przyprawą są czarne, bardzo drobne nasiona o korzennym smaku i zapachu podobnym do gałki muszkatołowej. Może być stosowana jako namiastka pieprzu. Jest składnikiem pieprzu ziołowego.
 
Zastosowanie: w małych ilościach do marynat, kwaszenia ogórków i kapusty, do posypywania chleba i bułeczek przed pieczeniem, jako dodatek do tłustych mięs. 
     

czosnek

Czosnek

          czosnek, warzywa, przyprawy 
     
 Czosnek – przyprawą są główki składające się z kilku—kilkunastu tzw. ząbków. Można go jeść na surowo (zmiażdżony, utarty z solą lub posiekany) oraz gotowany, smażony i marynowany. Liści używa się do sałatek. Czosnek należy stosować w umiarkowanych ilościach (1—2 ząbki na cztery porcje). Potrawy z czosnkiem można gotować, ale nie należy wrzucać go do rozgrzanego tłuszczu.
 
 Zastosowanie: do zupy jarzynowej, ziemniaczanej i pomidorowej, rosołu z wołowiny, żurku, wieprzowiny, baraniny i dziczyzny, gęsi, potraw z ziemniaków, sosów i marynat, galaretek mięsnych, szpinaku, bakłażanów, dań jednogarnkowych, ryb.
 Czosnek najczęściej łączy się z bazylią, estragonem, goździkami, jałowcem, kminkiem, liśćmi laurowymi, szałwią czy zielem angielskim. Nie należy stosować go razem z tymiankiem. 
     

cząber

Cząber

         

cząber, przyprawy

     
 Cząber (fasolowe ziele) – przyprawą jest świeże suszone ziele o ostrym, korzennym, lekko gorzkim specyficznym smaku przypominającym pieprz i oregano oraz aromatycznym zapachu. Dodaje mdłym potrawom pikantności. Cząbru nie należy długo gotować i dodaje się do potrawy pod koniec gotowania. Stosuje się go z umiarem – na 4 porcje 1 świeży pęd i łyżeczka do herbaty sproszkowanego suszonego ziela. Składnik pieprzu ziołowego.
 
 Zastosowanie: dodaje smaku fasoli (osłabia działanie wzdymające), czerwonej i białej kapuście (razem z tymiankiem), ogórkom, sałatkom z ziemniaków i fasoli, zupom: ziemniaczanej, fasolowej i pomidorowej, krupnikowi i grochówce, sosom śmietanowym i pomidorowym, kotletom jagnięcym, pieczeni wieprzowej i dziczyźnie oraz potrawom z grzybów (oprócz pieczarek). Kwaszonym ogórkom nadaje jędrność. Wspaniale smakują kurczęta, które zostały obłożone na 1—2 godziny przed pieczeniem grubą warstwą świeżych listków cząbru. Zaostrza smak gotowanego bobu.
 Cząber najczęściej łączy się z majerankiem, rzadziej z tymiankiem, ale raczej nie należy stosować go razem z bazylią. 
     

syrop z mniszka lekarskiego

Syrop z mniszka lekarskiego

 

[inne nazwy: brodawnik (Podlasie), pępawa (okolice Sandomierza), wole oczy (Pomorze), mlyc (gwara śląska), męska stałość, dmuchawiec]

         

 

 

 

Cechy fitochemiczne

     
  1. mały mniszek 220—250 sztuk kwiatów mniszka zerwać w maju, przy słonecznej pogodzie, w godzinach przedpołudniowych. Rozłożyć je na białym papierze, wyrzucić wychodzące z nich robaczki.
  2. mały mniszek Zalać 1 litrem źródlanej wody, dodać dobrze wymytą, pokrojoną wraz ze skórką cytrynę, gotować przez 20 minut. Odstawić na 2 godziny.
  3. mały mniszek Przecedzić, dobrze odcisnąć. Do płynu dodać 1 kg cukru i znowu gotować 2—3 godzin na wolnym ogniu, aż zgęstnieje. (Należy pilnować, aby cukier się nie skarmelizował).
  4. mały mniszek Zagęszczanie powinno się odbywać przez 2—3 dni. Otrzymuje się syrop o gęstości zbliżonej do miodu, stąd popularna nazwa tego syropu to „miodek majowy”.
  5. mały mniszek Gotowy syrop zlać do słoiczków. Syrop nadaje się do wyrobów kulinarnych jako substytut miodu naturalnego, do napojów orzeźwiających, można go spożywać wraz z chlebem posmarowanym masłem.
  6. mały mniszek Syrop tej jest używany jako lekarstwo na przeziębienie, pomaga przy uporczywym kaszlu.
  7. mały mniszek Syrop z mniszka lekarskiego może być także użyty do przyrządzenia wina kwiatowego.
 
mniszek lekarski (mlecz) Sok mleczny znajdujący się we wszystkich częściach mniszka zawiera  inulinękwas krzemowy i lakton (laktukopikryna), witaminy z grup A, B, C, D. Korzeń mniszka (Radix Taraxaci) zawiera gorycze seskwiterpenowe (typ germakranolidu, typ eudesmanolidu), triterpeny (tarakserol, taraksasterol, β–amyryna, lupeol, arnidiolfaradiol), fenolokwasy (cychorynowy, monokawoilowinowy, kawowy, chlorogenowy, p-hydroksyfenylooctowy, cynamonowy), polisacharydy (inulina), sole mineralne (sole potasu)