Masy orzechowe i migdałowe |
Masy maślane |
Masy owocowe |
Masy z piany surowej lub zaparzanej i masy z bitej śmietanki lub śmietany |
Masy różne |
Przekładanie i nadziewanie tortów |
Masy kajmakowe |
![]() |
|
Placki kruche i biszkoptowe pieczone, przeznaczone na krajanki, po nałożeniu masy należy przycisnąć z góry odpowiedniej wielkości deseczką i obciążyć.
Krajanki piernikowe jak też pierniki pieczone w podłużnych formach po przełożeniu masą czekoladową, orzechową, owocową itp. należy również przycisnąć obciążoną deseczką. |
Przekładając różne rolady oraz makowniki nadzieniem z maku, orzechów itp. należy smarować je równo pozostawiając brzeg ciasta na 2 cm wolny od nadzienia i ciasno zwinąć. |
|
| składniki: |
|
|
Przyrządzić według przepisy „Kajmak waniliowy” dodając rozgrzaną czekoladę lub zmieszane z wodą kakao.
|
składniki:
|
|
|
| Przyrządzić według przepisy „Kajmak waniliowy” dodając pięć – sześć łyżek mocnego karmelu | (2 dkg cukru zrumienionego na patelni, zagotowanego z 6 łyżkami wody). | |
|
składniki:
|
|
|
Przyrządzić według przepisy „Kajmak waniliowy” dodając ⅛ l mocnego naparu kawy.
|
składniki:
|
|
|
|
Mleko z cukrem gotować w obszernym naczyniu na silnym ogniu tak długo, aż masa zgęstnieje. W czasie gotowania stale mieszać, gdyż masa łatwo się przypala. Zrobić próbę: jeżeli kropla masy szybko zastyga i nie rozlewa się, kajmak jest gotowy. Należy go lekko przestudzić i ucierać wałkiem. Gdy gęstość masy odpowiada gęstości śmietany, należy dodać zmiękczone masło i jeszcze chwilę ucierać. |
Masą ta należy szybko polewać mazurki, torty, ciasta. Kajmak sporządzony w większej ilości, którym ma się przekładać dużo krążków ciastek, należy przetrzymywać w naczyniu z gorącą wodą, aby szybko nie gęstniał. Do kajmaku można dodać 1 – 2 łyżki karmelu (1 dkg cukru silnie zrumienić i zagotować z 2 – 3 łyżkami wody), uzyskuje się również ładniejszy kolor i lepszy smak. |
|
Masa podstawowa (krem maślany) |
||
|---|---|---|
|
składniki:
|
|
|
| Jajko mieszając z cukrem podgrzać, a następnie ubić na gęstą masę. Masło dokładnie rozetrzeć i stopniowo dodawać do niego ubitą masę jajową, tak aby tłuszcz połączył się razem z masą. |
Pod koniec ubijania dodać spirytus i esencję rumową. |
|
|
|
| Żółtka utrzeć z cukrem na pulchną masę. Masło utrzeć bardzo starannie trzepaczką w kształcie rózgi, dodać rum. Smaczna jest z dodatkiem |
10 dkg migdałów obranych, zrumienionych i zmielonych. Do tej masy można dodawać napar z kawy, rozgrzaną na parze czekoladę, kakao zagotowane z 5 – 6 łyżkami wody. |
| składniki: |
|
|
| Mleko zagotować. Żółtka utrzeć z cukrem, mąką ziemniaczaną i wanilią na pulchną masę. Do masy żółtkowej dolewać po trochu gorące mleko. W rondelku na brzegu płyty lub na parze zagęścić żółtka, ostudzić w zimnej wodzie często mieszając. |
Masło utrzeć na pulchną masę, połączyć z masą żółtkową. Do tej masy można dodawać czekoladę, kakao, kawę itp. |
Masa deserowa |
||
|---|---|---|
|
składniki:
|
|
|
| Żółtka utrzeć z cukrem na pulchną masę, połączyć z utartym masłem, dodać zmiażdżone lub przetarte maliny i zmielone biszkopty. |
Wszystkie składniki połączyć razem, wlać do smaku sok z cytryny. Zamiast malin można dać poziomki. Można również przyrządzić ją z ananasem. |
Masa czekoladowa I |
||
|---|---|---|
| składniki: |
|
|
| |
| Masło utrzeć na pulchna masę (Najlepiej ucierać trzepaczką w kształcie rózgi), żółtka z cukrem. | Połączyć żółtka i masło, dodając do smaku rozgrzaną czekoladę, wanilię i kawę. |
| składniki: |
|
|
| Cukier zalać gorącą wodą, dodać pokrojoną na drobne kawałeczki czekoladę. Rozgotować na gęsta masę, często mieszając. Gdy zgęstnieje, połączyć z żółtkami, schłodzić. | Śmietankę ubić, połączyć z zimną masą. Przyprawić do smaku wanilią i drobno siekaną skórką pomarańczową. |
| składniki: |
|
|
| Kakao zmieszać z mlekiem, zagotować ciągle mieszając (masa powinna być gęsta). Jaja ubić z cukrem na parze na pulchną masę, ostudzić w zimnej wodzie ciągle ubijając. | Masło utrzeć trzepaczką w kształcie rózgi, połączyć z żółtkami, dodać wanilię, spirytus – można dać 5 dkg zmielonych orzechów i kieliszek mocnej kawy lub 2 dkg drobno siekanej skórki pomarańczowej. |
| składniki: |
|
|
| Kawę zaparzyć – napar powinien być esencjonalny (8 łyżek). Sporządzić masę według przepisu „Masa czekoladowa III”. Do przyrządzonej zimnej masy zamiast kakao dodawać porcjami mocną kawę. Ucierać starannie, uważając aby masa nie „zwarzyła” się. |
Przyprawić wanilią i spirytusem lub wódką. Zamiast naparu kawowego można użyć miałko zmielonej kawy. |
| składniki: |
|
|
| Masło spienić, żółtka utrzeć z cukrem na pulchną masę, połączyć z masłem, dodać wanilię. | Przyrządzić ⅛ l mocnego naparu z kawy. Do masy tej dodawać po parę kropel kawy ciągle mieszając. |
|
|
| Nakłuć szpilką powierzchnię cytryny w wielu miejscach. Ugotować 2 – 3 razy odlewając wodę. Gdy cytryny są miękkie, odcedzić je, ostudzić, przetrzeć przez sito. Jaja ubić z cukrem na parze na pulchną masę, ostudzić w zimnej wodzie ciągle mieszając. | Masło utrzeć na pianę trzepaczką w kształcie rózgi. Wszystkie składniki połączyć. Gdyby masa była za mało kwaskowa, dodać kwasek cytrynowy lub sok z cytryny. |
| składniki: |
|
|
| 5 dkg masła rozgrzać, dodać mąkę, krótko zasmażyć nie rumieniąc, dodać śmietankę, zagotować ciągle mieszając, gęstą masę rozprowadzić sokiem z cytryny i pomarańczy, ostudzić. | Połączyć z masłem utartym z cukrem na pulchną masę, dodać startą masę, dodać startą skórkę cytrynową i pomarańczową. |
| składniki: |
|
|
| Migdały sparzyć, obrać z łupin, przepuścić przez maszynkę, dodać cukier, śmietankę, wanilię do smaku. | Utrzeć starannie, zamiast śmietanki można dać białka. Masa z białkami jest trwalsza. |
| składniki: |
|
|
| Migdały sparzyć, obrać z łupin, przepuścić przez maszynkę. |
Dodać cukier, śmietankę, sok i skórkę otartą z cytryny. Utrzeć starannie. | |
|
|
| Namoczoną fasolę ugotować na półmiękko, obrać ze skórki, przepuścić przez | maszynkę, utrzeć z cukrem, dodając do smaku olejek migdałowy i wanilię. |
| składniki: |
|
|
| Z cukru i wody ugotować syrop 2 stopnia „do nitki”, dodać obrane, zmielone migdały, sok i skórkę z cytryny oraz rum. | Utrzeć starannie na pulchną masę. |
| składniki: |
|
|
| Pokrojoną czekoladę lub czekoladę w proszku albo 8 dkg kakao zalać gorącą śmietaną i rozgotować na gęstą masę. |
Migdały sparzyć, obrać ze skórki, lekko zrumienić w piekarniku, przepuścić przez maszynkę, połączyć z gorącą czekoladą, dodać wanilię do smaku. |
|
|
| Migdały sparzyć, obrać ze skórki, lekko zrumienić w piekarniku, przepuścić przez maszynkę, połączyć z sokiem malinowym, cytrynowym i rumem, starannie utrzeć. |
Ubić śmietankę, pod koniec ubijania dodać cukier i wanilię, wymieszać z migdałami. |
|
|
| Migdały sparzyć, obrać ze skórki, lekko zrumienić w piekarniku, przepuścić przez maszynkę. Z cukru, wody i octu sporządzić syrop 2 stopnia „do nitki”, ostudzić do 60°C, wlać na miskę i ucierać. |
Jeżeli tworząca się pomadka jest za gęsta, rozrzedzić sokiem z cytryny lub rozpuszczonym kwaskiem cytrynowym. Do pomadki dodać różę, rozetrzeć i wymieszać z migdałami. Masę można sporządzać również bez róży. |
| składniki: |
|
|
| Orzechy przepuścić przez maszynkę, dodać cukier, wanilię, śmietankę, utrzeć. |
Masę tę można sporządzić ze zrumienionych orzechów. |
|
|
| Orzechy przepuścić przez maszynkę. Z cukru, wody i octu ugotować syrop 2 stopnia „do nitki”, | zmieszać z orzechami, dodać sok i skórkę z cytryny oraz rum. |
Masa z orzechów włoskich„oszczędna” |
||
|---|---|---|
| składniki: |
|
|
|
|
|
Mannę rozkleić na mleku na gęstą masę ciągle mieszając, ostudzić.
|
Orzechy przepuścić przez maszynkę, zmieszać z manną, dodać do smaku sól, cukier, wanilię, wymieszać razem.
|
| składniki: |
|
|
| Orzechy zrumienić na złoty kolor, obrać z łupin, przepuścić przez maszynkę. Masło utrzeć trzepaczką w kształcie | rózgi na pulchną masę, połączyć z utartymi żółtkami utartymi z cukrem i orzechami, dodać likier lub rum. |
Masa marcepanowa |
|
||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
| Masy owocowe |
|
|---|---|
|
składniki:
|
|
|
| Cukier puder z marmoladą morelową rozetrzeć na gładką pulchną masę , dodać do smaku sok z cytryny. | Zamiast marmolady morelowej można dodać marmoladę wiśniową lub malinową. | |
| składniki: |
|
|
| Z cukru i wody ugotować gęsty syrop „do nitki”. Cytryny i pomarańcze opłukać, zetrzeć na tarce o dużych otworach, pestki odrzucić, włożyć do syropu, gotować na silnym ogniu, aż masa owocowa będzie przezroczysta. | W czasie gotowania mieszać masę. Mas powinna być gęsta. Pod koniec gotowania dodać obrane, pokrojone w cienkie paski migdały. Letnią masą przekładać torty, mazurki, placki. |
| składniki: |
|
|
| Z cukru i wody ugotować gęsty syrop „do nitki”. Jabłka opłukać i zetrzeć ze skórką na tarce o dużych otworach, odrzucając pestki, dodać do syropu. |
Gotować na silnym ogniu do przezroczystości ciągle mieszając, pod konie włożyć obrane migdały lub orzechy drobno posiekane. Letnią masą przekładać torty, mazurki. |
| składniki: |
|
|
| Z cukru i wody ugotować syrop 2 stopnia „do nitki”. Jabłka i cytrynę opłukać, zetrzeć ze skórką odrzucając pestki, dodać do syropu. Gotować na silnym ogniu do przezroczystości ciągle mieszając. | Gdy masa jest gęsta (spada z łyżki płatkami), dodać obrane, posiekane migdały i wanilię. Letnią masą przekładać torty, mazurki. |
| składniki: |
|
|
| Przygotować jak masę jabłkową według przepisu „Masa jabłkowa z migdałami”, dodając do syropu drobno posiekaną skórkę pomarańczową i nie dodawać migdałów. | Gdy masa jest przezroczysta i gęsta, ostudzić. Letnią masą przekładać torty i ciastka oraz mazurki. |
| składniki: |
|
|
|
Przetrzeć ser przez sito, albo kupić przetarty ser na sernik. Masło utrzeć z żółtkami, dodać cukier, ser, ucierać na gładką masę. Dodać wanilię, drobno pokrojoną skórkę pomarańczową.
Można dodać 3 – 5 dkg zmielonych orzechów lub obranych, zmielonych migdałów i 3 dkg opłukanych rodzynek. |
Jeżeli przeznaczamy naszą masę na wierzch placków drożdżowych to należy wymieszać ją z pianą z białek oddzielonych od żółtek. |
| składniki: |
|
|
Przyrządzić zgodnie z przepisem „masa makowa I”, dodając siekaną skórkę pomarańczową, zmielone orzechy, lub migdały, opłukane rodzynki, miód.
Farsz makowy |
świąteczny przepis staropolski |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Podane w przepisie ilości składników zostały przeliczone na współczesne jednostki.
|
|
Masy z piany surowej lub zaparzanej i masy z bitej śmietanki lub śmietany |
| składniki: |
|
|
| Poziomki opłukać, osączyć. Białka ubić na pianę, dodawać powoli cukier ciągle ucierając. Gdy masy przybędzie i zgęstnieje, dodawać po 1 łyżce poziomek. | Gęstą, pulchną masę przyprawić sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym, o ile potrzeba, zabarwić barwnikiem. | |
| składniki: |
|
|
| Z cukru, soku owocowego i octu ugotować bardzo gęsty syrop III stopnia. Pianę połączyć z gorącym syropem, ubijać na parze, aż masa zgęstnieje (Masa z piany zaparzanej sokiem owocowym). |
Po zaparzeniu masę ostudzić, wymieszać z surowymi owocami, opłukanymi i starannie osączonymi z wody. Zakwasić do smaku sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym. |
![]() |
||
|
Z cukru, soku owocowego, octu ugotować bardzo gęsty syrop 3 stopnia. Ubić pianę. Gdy piana jest gęsta i rwie się przy trzepaczce, lać cienkim strumieniem tuż nad pianą syrop, równocześnie szybko ubijając. Ubijać chwilę, aż syrop dokładnie połączy się z pianą. Wstawić do naczynia z gorącą wodą, ubijać, aż masa zgęstnieje (20 – 30 minut). Masę zdjąć z pary, schłodzić w zimnej wodzie, jeszcze ubijając. |
O ile potrzeba, zabarwić różowym składnikiem. Masa powinna być aromatyczna i dość kwaskowata. Najlepsza jest z poziomek i malin. Zamiast z sokiem owocowym można przyrządzić masę z wanilią, karmelem lub sokiem z cytryny. Smaczna jest także masa z dodatkiem marmolady owocowej, z którą można połączyć zaparzaną pianą i zakwasić do smaku. |
| składniki: |
|
|
| Śmietanę lub śmietankę ubić na pianę dodając pod koniec cukier do smaku i tłuczoną wanilię. | Aby uzyskać krem o większej sztywności można pod konie ubijania dodać 1 – 2 dkg rozpuszczonej żelatyny. |
| składniki; |
|
|
| Śmietanę lub śmietankę ubić w chłodnym miejscu dodając pod koniec rozpuszczoną żelatynę i cukier do smaku. | Wymieszać lekko z opłukanymi i osączonymi z wody poziomkami lub malinami (ananas pokroić w drobną kostkę). |
|
W praktyce domowej zużywa się syrop pozostający zwykle z odsączonych konfitur lub smażonej skórki pomarańczowej, które należy zachować do tego celu. Syrop rozcieńczyć ciepłą wodą tak, żeby płyn był bardzo słodki, można go doprawić spirytusem, kwaskiem cytrynowym. |
Jeżeli w domu nie smażymy konfitur, należy zagotować 5 dkg cukru i ½ szklanki wody, ostudzić ten syrop, dodać spirytus i kwasek, cukier waniliowy, albo trochę skórki cytrynowej zależnie od rodzaju tortu i użyć go do nasączania placków |