Desery
| Ukoronowaniem każdego wspaniałego posiłku jest zawsze deser. Są to zwykle wspaniałe, puszyste kremy bawarskie, desery owocowe, musy, desery owocowe, wyszukane |
suflety czekoladowe, budunie i wyjątkowo aromatyczne serniki. Orzeźwiające golaretki owocowe lub sorbet dodaje lekkości każdemu posiłkowi.
|
| desery mrożone (lody) | musy, galaretki, kremy |

|
||||||||||||||
Lody uzyskuje się przez zamrażanie masy sporządzonej z mleka, cukru (dodatek cukru jest ściśle określony, przesłodzone lody trudno się zamrażają), jaj, owoców i różnych przypraw. Przyrządza się lody:
owocowe na ulepie mleczno – jajeczne mleczno – owocowe
Poza tym można przyrządzić lody parfé w kilku odmianach, jak parfé – kakaowe, waniliowe, kawowe, czekoladowe, orzechowe. Lody cassate, melba, pingwiny robione są w specjalnych wytwórniach lodów.
Podstawę tych lodów stanowią przeciery i soki z owoców o silnym aromacie (maliny, poziomki, truskawki, morele) w połączeniu z ulepem. Dla uzyskania właściwej konsystencji lodów i ich lepszego zamrożenia wskazane jest dodanie białka jaj lub roztworu żelatyny.
Przyrządzamy je z mleka, jaj i cukru.
Otrzymuje się je poprzez dodanie do masy mleczno – jajecznej rozdrobnionych owoców w postaci przecieru lub w całości, jak poziomki, truskawki, maliny. Często dla uzyskania żywego koloru dodaje się barwnik spożywczy.
Podstawę tych lodów stanowi masa mleczno – jajeczna i ubita śmietanka kremowa. Jako dodatek aromatyczny i smakowy dodaje się:
napar kawowy kakao czekoladę łuskane, zrumienione, mielone orzechy przecier z owoców
Najczęściej przyrządza się lody z mleka pełnego, cukru i jaj. Mleko powinno być świeże, pasteryzowane. Dodając jaja należy sprawdzić, czy są świeże. Można używać jaj mrożonych, wówczas przed dodaniem należy je rozmrozić w temperaturze pokojowej, następnie przecedzić.Masę mleczno – jajeczną na lody należy zagęszczać w kąpieli wodnej (na parze). Ten sposób zapewnia powolne ścinanie się białka, a tym samym uzyskanie gładkiej masy. W czasie zagęszczania masę stale mieszać, a gdy zgęstnieje przelać do innego naczynia i mieszając ostudzić. Cukier waniliowy lub wanilię dodaje się do masy po ostudzeniu. Po ostudzeniu dodaje się również kawę w postaci mocnego naparu. Orzechy łuskane i zrumienione, zmielone fistaszki dodaje się do ubitych jaj z cukrem przed połączeniem z mlekiem.
Maszynka tradycyjna:Lód rozbić na drobne kawałki (rozbijać młotkiem, przykrywając go grubą ścierką, aby się nie rozpryskiwał). Umytą, wyparzoną puszkę wstawić do kubełka, obłożyć warstwami lodu, posypując solą i ubijając dokładnie. Do puszki na lody wstawić wiatraczek, wlać masę na lody i zamknąć puszkę. Z wierzchu przykryć lodem posypanym obficie solą. Maszynkę do lodów należy wstawić do cebrzyka lub dużej miski, gdzie zbiera się woda spływająca otworem z maszynki w czasie kręcenia lodów.Maszynka nowoczesna:Zamrozić w zamrażalniku wkład – miskę do lodów. Zawiera ona niezamarzający płyn o dużej pojemności cieplnej. Jest też silnik obracający mieszadłem. Nie jest potrzebny lód, sól a lody są kręcone automatycznie.Maszynka jeszcze bardziej nowoczesna:Maszynka zawiera zamrażarkę sprężarkową, przygotowanie do mrożenia jest banalne - włączyć do prądu i wybrać czas zamrażania.
Maszynka do zamrażania lodów
Masę na lody zamraża się w maszynce przez wprowadzanie jej w ruch, przy równoczesnym działaniu niskiej temperatury pochodzącej z mieszaniny oziębiającej. Mieszaninę oziębiającą stanowi drobno tłuczony lód z dodatkiem soli kuchennej w tradycyjnej metodzie robienia lodów. Najlepsze rezultaty doje używanie mieszaniny oziębiającej w proporcji lodu do soli jak 6:1. Temperatura takiej mieszaniny jest niższa od temperatury topniejącego lodu, zamrażanie lodów prowadzi się w temperaturze –3,5°C.Kręcenie lodów polega na wytrącaniu się kryształków zamarzniętej wody przy jednoczesnym napowietrzaniu tej masy. Im więcej powietrza „wbijemy” do masy lodowej, tym mniejsze kryształki powstaną. Zamarzanie masy rozpoczyna się w temperaturze zależnej od ilości cukru w tej masie i od zawartości innych składników. Im bardziej słodka jest ta masa tym niższej temperatury potrzeba dla jej zamrożenia. Na wielkość kryształków w lodach mlecznych duży wpływ ma zawartość tłuszczu zawartym w mleku i żółtkach, oraz białko z jajek. Lody z mleka i jaj są bardziej gładkie i jednolite, niż robione na ulepie.Lody należy kręcić ruchem dość szybkim i miarowym. Gdy masa zgęstnieje wyjąć wiatraczek, masę wymieszać, dokładnie wyrównać, zamknąć szczelnie puszkę, obłożyć lodem wymieszanym z solą, zostawić w zimnym pomieszczeniu przynajmniej na 2 – 3 godziny, aby lody „dojrzały”.
Lody należy podawać w specjalnych pucharkach szklanych. Osobno podaje się wafle, drobne ciastka lub biszkopty.
| Lody czekoladowe | ||
|
|
| Przyrządza się tak samo jak lody waniliowe dodając | rozgotowaną w mleku lub wodzie czekoladę. |
Lody czekoladowe II |
|
|||||||
|
Mleko lub śmietankę zagotować z drobno posiekaną wanilią, przecedzić, włożyć czekoladę, rozpuścić. Dalej przygotowywać jak lody waniliowe. Podawać w pucharkach z bitą śmietaną.
|
|||||||
| Przyrządza się tak samo jak lody waniliowe. Przed wlaniem do maszynki wymieszać z mocnym naparem kawy (⅛ l). Do lodów karmelowych zamiast kawy | dodać 4 – 5 łyżek mocnego karmelu (karmel: 2 – 3 dkg cukru zrumienić na ciemnozłoty kolor, zagotować z 3 – 4 łyżkami wody). |
Lody maraschinowe |
|
||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| Przyrządza się tak samo jak lody waniliowe dodając do utartych z cukrem jaj łuskane, | zrumienione orzechy laskowe obrane z łupinek zmielone orzechy włoskie, fistaszki. |
Lody waniliowe I |
|
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||||||||
|
Podawać w szklanych pucharkach, obłożyć zmiażdżonymi owocami, utartymi z cukrem (truskawki, maliny, poziomki).
|
||||||||||||||
Lody waniliowe II |
masa bazowa do wielu smaków lodów |
|||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||
| Przyrządza się tak samo jak lody waniliowe dodając | przetarte lub rozgniecione owoce (poziomki, maliny). |
Lody truskawkowe, malinowe, poziomkowe |
|
||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
|||||||||||
|
|
| Zagotować wodę z cukrem, dodać skórkę z cytryny, ostudzić. Do zimnego syropu dodać sok z cytryn utarty | z cukrem i białkami, wymieszać, zamrozić w maszynce. Dodanie białek powoduje, że lody są bardziej gładkie. |
Lody owocowe |
||
|
|
||
|
||
| |
| Cukier zagotować z wodą. Zimny syrop zmieszać z przetartą | masą owocową, dodać rozmącone białko, zamrozić. |
| Rabarbar opłukać, obrać, pokroić, w rondlu skropić wodą, rozgotować. Przetrzeć przez sito, | zagotować z cukrem i wanilią. Ostudzić, połączyć z białkami i zamrozić w maszynce do lodów. |
Musy
|
Musy, podobnie jak galaretki, należą do deserów zimnych, skrzepłych. W skład musów wchodzi: ubita piana z białek, przetarte surowe, gotowane, surowe owoce, dżem lub marmolada, dodatki smakowe, cukier i żelatyna. Zamiast piany z białek można dodawać do musów bitą śmietanę. Musy sporządza się następująco: owoce upiec, lub ugotować z małą ilością wody, przetrzeć. |
Gdy sporządzamy musy ze świeżych owoców, owoce po opłukaniu i odsączeniu pognieść na miazgę, przecier. lub miazgę połączyć z spęczniałą żelatyną i ubić do gęstości gęstej śmietany. Z białek należy ubić sztywną pianę, dodając pod koniec cukier, połączyć ją z gęstniejącą masą owocową, lekko wymieszać. Gęstniejący mus wyłożyć na salaterkę, albo do kompotierek i pozostawić w chłodnym miejscu do zastygnięcia. Mus podajemy z biszkoptami, waflami, kruchymi ciasteczkami. |
| Pomarańcze wymyć dokładnie w ciepłej wodzie, otrzeć z nich skórkę na tarce. Zelatynę namoczyć, spulchnioną rozpuścić w małej ilości gorącej wody, zagotować. Jaja umyć, żółtka wraz z częścią cukru utrzeć na puszystą masę w kamiennej misce, dodać wyciśnięty sok z jednej pomarańczy | i otartą skórkę, wymieszać, ogrzewać nie doprowadzając do wrzenia, aż do chwili gdy masa będzie lekko gęstnieć. Po przestudzeniu dodać do masy żelatynę, mieszać do zgęstnienia. Drugą pomarańczę pokroić w cienkie plastry i przybrać nimi krem bezpośrednio przed podaniem. |
| Śliwki umyć, włożyć do rondla, zalać małą ilością wody, rozgotować pod przykryciem, usunąć pestki, przetrzeć przez sito lub przecieraczkę, dodać część cukru. Żelatynę namoczyć, spulchnioną rozpuścić w małej ilości | wrzącej wody, zagotować. Ubić białka na sztywną pianę wraz z pozostałym cukrem. Do przecieru ze śliwek dodać pianę, wlać żelatynę, ubić lekko trzepaczką, wyłożyć do salaterki formując stożek lub wyporcjować do kompotierek. |
| Zastudzony mus można przybrać drobnymi ciasteczkami. | |
Potrawy mączne słodkie
Suflety |
||
|---|---|---|
|
Suflety to desery pieczone, podawane wyłącznie na gorąco. Sporządzamy je z ubitych z cukrem białek lub żółtek utartych z cukrem z dodatkiem przecieru owocowego, naparu z kawy i herbaty, karmelu lub innych przypraw – dla polepszenia smaku – i ewentualnie z dodatkiem mąki ziemniaczanej lub tartej bułki. Przed przyrządzeniem deseru przygotowuje się naczynie do zapiekania (najlepiej półmisek żaroodporny) – które należy wysmarować masłem lub margaryną. |
Żółtka uciera się z cukrem, ewentualnie ubija pianę z białek. Zależnie od rodzaju sufletu przygotowuje się przecier owocowy, napar z kawy, herbaty lub karmel. Wymieszane składniki przekłada się do ogniotrwałego półmiska i wstawia na 25 minut do dość mocna nagrzanego piekarnika. Suflet można posypać przed zapieczeniem siekanymi orzechami lub migdałami. Po wyjęciu z piekarnika suflety szybko opadają, należy je zatem zapiekać tuż przed podaniem. Suflet podaje się, gdy powierzchnia jest zrumieniona, na tym samym półmisku, na którym się zapiekał.
|
|
Suflet jabłkowy |
||
|---|---|---|
|
|
|
| Jabłka umyć, ułożyć w płaski rondlu, podlać małą ilością wody (3 – 4 łyżki), upiec w piekarniku lub gotować, przetrzeć przez sito. Do przecieru dodać część cukru. Białka ubić na sztywną pianę z resztą cukru, dodawać ją stopniowo do gorącego przecieru z jabłek stale ubijając, dodać otartą skórkę z cytryny, wymieszać. | Masę ułożyć w piramidkę na wysmarowanym masłem półmisku, wstawić do dobrze nagrzanego piekarnika na ok. 25 minut. |
|
|
|
||
| Przygotować według przepisu „Suflet kawowy”, | tylko zamiast naparu kawowego dodać rozpuszczony karmel. | |
| składniki: |
|
|
| Z kawy i małej ilości gorącej wody (pół szklanki) przygotować napar, przecedzić przez sitko. Żółtka utrzeć z częścią cukru na parze. Mąkę ziemniaczaną rozprowadzić małą ilością (4 łyżki) zimnej wody. Napar z kawy i zawiesinę z mąki ziemniaczanej dodać do utartych i podgrzanych żółtek, ubijać masę do zgęstnienia. | Z białek ubić pianę z pozostałym cukrem, ostrożnie wymieszać z masą na suflet, wyłożyć na ogniotrwały półmisek wysmarowany masłem, zapiec w nagrzanym piekarniku przez około 20 minut. | |
| Upieczony suflet podawać na gorąco, posypany cukrem pudrem. | ||
Suflet z jabłek |
|
|
|---|---|---|
|
|
|
|
Jabłka upiec, przetrzeć przez sito. Masło (2 dkg) utrzeć z cukrem, dodać żółtka. Dalej ucierać, dodając jabłka, pianę z białek, tartą bułkę, skórkę pomarańczową, sok z cytryny do smaku, wymieszać, wyłożyć na wysmarowany masłem półmisek, zapiec.
|
Podawać z sokiem malinowym, lub z galaretką.
|
|
Suflet z marmolady |
|
|
|---|---|---|
|
|
|
|
Przygotować syrop z wody, cukru i cukru „do nitki”. Ubić pianę z białka, zaparzyć ją, (Piana zaparzana – masy do ciast). Marmoladę ogrzać, odparować z niej płyn, wymieszać z pianą, jednocześnie ubijając. Ogniotrwały półmisek wysmarować masłem, wyłożyć suflet, posypać powierzchnię cukrem krystalicznym.
|
Wstawić do piekarnika na 20 minut. Gdy się zrumieni, podać na tym półmisku, na którym się zapiekał. Podawać z sosem waniliowym, śmietanką lub syropem owocowym.
|
|
Surówki owocowe |
|
|
|---|---|---|
| Surówki można przyrządzać z owoców świeżych lub z owoców mrożonych. | Sporządzając surówki należy przestrzegać następujących zasad:
|
|
|
|
|
|
| Kompot surówkowy z jabłek Kompot surówkowy z gruszek |
Kompot surówkowy z malin lub truskawek (mrożonych) | |
| Kompot surówkowy ze śliwek | Kompot z suszu Kompot mieszany |
|
|
|
|
Ugotować syrop z wody i cukru z dodatkiem przypraw, ostudzić, zakwasić kwaskiem cytrynowym. Jabłka starannie umyć, podzielić na ćwiartki, oczyścić z gniazd nasiennych, poszatkować w poprzeczne plastry średniej grubości, zalać ostudzonym syropem na 1 godziny przed podaniem.
Przyrządzić według przepisu „Kompot surówkowy z jabłek”
Ugotować syrop z wody i cukru, schłodzić. Mrożone owoce ułożyć na salaterce i zalać syropem. Tryskawki, jeśli zachodzi potrzeba, można przed przyrządzeniem opłukać.
Przyrządzić według przepisu „Kompot surówkowy z jabłek”
Owoce umyć dokładnie w letniej wodzie, zalać przegotowaną wodą letnią wodą na 24 godziny, na drugi dzień odcedzić. Z cukru, skórki cytrynowej i wody, w której owoce się moczyły, ugotować syrop, dolewając, o ile potrzeba, wody. Całe lub rozdrobnione owoce ułożyć na salaterce i zalać syropem.
Ugotować syrop z cukru i wody, po ostudzeniu wlać wino. Przebrać poziomki i truskawki, opłukać na cedzaku, osączyć. Truskawki i renklody podzielić na ćwiartki. Owoce ułożyć w szklanej kompotierce i zalać zimnym syropem.
| składniki: |
|
|
| Owoce opłukać, oczyścić z gniazd nasiennych i pestek, pokroić w drobna kostkę, każdy rodzaj osobno (winogrona podzielić na połówki). | Przyprawić do smaku cukrem i cytryną, ułożyć estetycznie w kompotierce i zalać winem. Posypać siekanymi orzechami. Zamiast z winem można podać z bitą śmietaną. | |
|
składniki:
|
|
|
| Opłukać owoce, pokroić w kostkę lub słupki, przyprawić do smaku cukrem i cytryną, oziębić. | Przyrządzić najwyżej na ½ godziny przed wydaniem. | |
|
składniki:
|
|
|
| Obraną dynie i jabłka zetrzeć na tarce o dużych otworach, przyprawić kwaskiem, cukrem, wymieszać z orzechami. Przyrządzić na 2 godziny przed podaniem. | Smaczna jest również surówka bez orzechów włoskich z dodatkiem wyciśniętego soku z żurawin lub pasteryzowanego soku porzeczkowego. | |
|
składniki:
|
|
|
| *** | ||
|---|---|---|
| Jabłka opłukać, przepołowić, oczyścić z gniazd nasiennych, zetrzeć na tarce lub pokroić w paski. | Orzechy posiekać, wymieszać z cukrem, wanilią i jabłkami. Przyprawić sokiem wyciśniętym z żurawin. | |
| Przyrządzić według przepisu „Surówka z dyni i jabłek”. | Zamiast dyni dać zmiażdżone owoce rokitnika. |
|
|
|
| Melon umyć, podzielić na ćwiartki, obrać ze skórki, usunąć pestki, pokroić w słupki, ułożyć w szklanej salaterce, przesypać cukrem z wanilią. Przyprawić winem i sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym. |
Przyrządzić na 2 godziny przed podaniem i silnie oziębić w lodówce. | |
| Morele umyć, wybrać pestki, pokroić w paseczki, |
dalej przyrządzać według przepisu „Surówka z melona” | |
| Pomarańcze przekroić na pół, owoc oddzielić od skórki (skórki odłożyć), podzielić na cząstki, które trzeba pokroić w plasterki, wymieszać z posiekanymi orzechami, przyprawić cukrem. | Połówki skórek pomarańczowych wyciąć na brzegach ozdobnie, napełnić surówką. Przybrać bitą śmietanką z wanilią i cukrem. | |
| Owoce starannie umyć w ciepłej wodzie, zalać przegotowana, letnią wodą na 24 godziny. | Następnego dnia śliwki osączyć, usunąć pestki, pokroić w paski, przyprawić sokiem z cytryny lub kwaskiem cytrynowym i przyprawami. | |
| Owoce przebrać, opłukać pod słabym strumieniem bieżącej wody, ułożyć warstwami w szklanej salaterce, | przesypując cukrem, zostawić w chłodnym miejscu na 2 godziny. Można podać z bitą śmietaną lub sosem waniliowym (sosy). |
|
Desery, budynie |
Budyń, uwagi ogólne o przyrządzaniu tych deserów |
||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Budyniami nazywamy desery gotowane w parze.
Składnikami masy budyniowej zależnie od rodzaju budyniu są:
|
|||||||||||
|
Budynie gotuje się w zamkniętej formie, lub też w garnku ze szczelną pokrywą. Naczynie do gotowania budyniów należy wysmarować tłuszczem i wysypać tartą bułka. Po włożeniu masy budyniowej do naczynia wstawia się je do naczynia z wrzącą wodą sięgającą do ¾ wysokości formy.
|
Naczynie z wodą nakrywa się. Wodę doprowadza się do wrzenia i gotuje w niej budyń przez około 45 minut. Budynie lekkie, np. z piany, z ciasta ptysiowego podaje się gorące, inne, jak serowy, orzechowy, makowy można podawać też na zimno. Budynie podaje się ze słodkimi sosami lub smażonymi sokami.
|
||||||||||
|
Zobacz też: Uwagi ogólne o przygotowaniu budyniów (np. z warzyw)
|
||||||||||
Budyń orzechowy |
|
|
|---|---|---|
|
|
|
|
Przygotować formę budyniową oraz wodę do gotowania budyniu. Posiekać skórkę pomarańczową. Orzechy przebrać i zemleć w maszynce do orzechów. Utrzeć żółtka z cukrem, wymieszać ze skórką pomarańczową.
|
Ubić pianę, wyłożyć ją na żółtka, wsypać orzechy i 2 dkg tartej bułki, wymieszać lekko masę, włożyć ją do formy budyniowej, gotować przez 45 minut. Ugotowany budyń wyłożyć na okrągły półmisek.
Podać z sosem waniliowym lub sosem szodonowym z wina.
|
|
Budyń z bułki |
|
|
|---|---|---|
|
|
|
|
Pokroić skórkę pomarańczową. Rodzynki przebrać. Bułkę namoczyć w mleku. Przygotować formę budyniową i wodę do gotowania budyniu. Masło utrzeć z cukrem dodając żółtka (po jednym). Bułkę odcisnąć, włożyć do masy żółtkowej, rozetrzeć, wymieszać ze skórką pomarańczową i przebranymi rodzynkami.
|
Ubić pianę, wyłożyć ją na żółtka, wsypać tartą bułkę, lekko ją wymieszać. Włożyć masę do formy budyniowej i gotować w parze przez 45 minut. Ugotowany budyń wyłożyć na okrągły półmisek. Podać z sosem szodonowym z wina.
|
|
Budyń z jeżyn lub wiśni |
|
|
|---|---|---|
|
|
|
|
Przygotować formę budyniową. Bułkę namoczyć w mleku, odcisnąć. Wiśnie opłukać, wyjąć pestki, lekko odcisnąć sok. Masło utrzeć z cukrem i żółtkami dodając po trochu namoczoną bułkę, wymieszaną z pianą, tartą bułką i wiśniami lub jeżynami. Włożyć do formy, gotować w parze przez 45 minut (Budynie z warzyw).
|
Ugotowany budyń wyjąć, wyłożyć na okrągły półmisek, podać z gotowanym sokiem wiśniowym.
|
|
Budyń z kaszki krakowskiej |
|
|
|---|---|---|
|
|
|
|
Przygotować formę budyniową. Kaszkę krakowską zatrzeć białkiem i ugotować na sypko. Żółtka utrzeć z cukrem, dodawać do nich kaszę i ucierać na pulchną gładką masę. Wymieszać z pianą, dodać rodzynki.
|
Włożyć do formy budyniowej, gotować w parze 45 minut (Budynie z warzyw). Budyń podawać ze smażonym sokiem owocowym.
|
|
Budyń z sera |
|
|
|---|---|---|
|
|
|
|
Ugotowane ziemniaki i ser przepuścić przez maszynkę. Przygotować formę budyniową oraz wodę do gotowania budyniu. Masło utrzeć z cukrem, dodając po jednym żółtku, włożyć ser i ziemniaki, rozetrzeć, wymieszać z pokrajaną skórką pomarańczową i siekanymi migdałami.
Ubić pianę, wymieszać ją lekko z masą serową.
|
Włożyć do formy i gotować w parze przez 45 minut. Ugotowany budyń wyłożyć na okrągły półmisek i podać posypany cukrem waniliowym.
|
|