dobry przepis = niebo w gębie

Get Adobe Flash player

 

Wskazówki żywienia w niektórych chorobach leczonych w domu

         

 

Żywienie w ostrych chorobach gorączkowych

  1. Panowało przekonanie o tym, że w przypadku ostrych chorób gorączkowych należy stosować dietę oszczędzająca, a czasem nawet głodówkę. W świetle dzisiejszych badań pogląd ten okazał się błędny. Stwierdzono, że w okresie przebiegu choroby podnosi się również stopień podstawowej przemiany materii. Ze wzrostem temperatury ciała o jeden stopień przemiana podstawowa wzrasta o około 13%, tak więc przy wysokiej gorączce podstawowa przemiana materii jest wyższa o 40 – 50% od przemiany człowieka zdrowego.
  2. W opisanych warunkach konieczne jest podawanie choremu pożywienia o wyższej wartości kalorycznej niż normalnie. W przeciwnym wypadku bowiem podniesienie podstawowej przemiany materii odbywa się kosztem spalania tkanki ustrojowej, co doprowadza do spadku wagi i osłabienia chorego.
  3. Poza większą niż normalnie kalorycznością, pożywienie powinno być pełnowartościowe pod względem zawartości składników odżywczych. Szczególnie ważna jest w pożywieniu chorych gorączkujących odpowiednia ilość pełnowartościowego białka, składników mineralnych oraz witamin, a przede wszystkim witaminy C.
  4. Aby zapewnić chorym wysokokaloryczne pożywienie, podajemy duże ilości węglowodanów, szczególnie łatwo przyswajalnych, jak miód i cukier. Unikać natomiast zbyt dużych ilości tłuszczu, przy czym do najbardziej wskazanych należy masło i olej.
  5. Chorym gorączkującym konieczne jest dostarczanie dużych ilości płynów, potrzebnych do usuwania z ustroju powstałych podczas zwiększonej przemiany materii produktów, a także ze względu na sile pocenie się.
  6. Potrawy podawane chorym gorączkującym powinny być lekkostrawne. Mięso, ryby i drób podawać ugotowane (drób bez skóry), pieczone (z usuniętą warstwą zewnętrzną), duszone i w postaci galaret. Wyłączyć należy natomiast potrawy smażone, zarówno z wymienionych produktów, jak i z mąki: naleśniki, warzyw: kotlety i frytki, oraz z jaj. Nie należy również używać zasmażek do podprawiania zup, sosów i warzyw, oraz potraw odsmażanych, jak np. kluski. Sosy i zupy powinny być przygotowane na wywarach z mięs, kości i warzyw, a zaprawiane śmietaną, żółtkami oraz masłem dodawanymi do gotowej potrawy. Podobny sposób zaprawiania dotyczy również warzyw. Jaja podaje się ugotowane na miękko, w szklance, pod postacią omletu sporządzonego na parze. Powinny być wyłączone: jajecznica i omlety smażone, jaja sadzone i gotowane na twardo.
 
  1. W omawianej diecie wskazane jest podawanie dużych ilości warzyw i owoców pod różnymi postaciami, np. surowych w całości lub rozdrobnionych, pieczonych i gotowanych, owoców w formie kompotów, kisieli i galaretek żelatynowych. Nie są wskazane produkty o działaniu wzdymającym, jak warzywa strączkowe i gotowana kapusta. Wyłącza się również z tego powodu świeże i kwaśne pieczywo. Potrawy mączne podawać raczej w umiarkowanych ilościach, ze względu na ich zakwaszające działanie, przy czym bardziej wskazane są dania z kasz niż z mąki. Szczególnie trudno strawne są twarde kluski przygotowywane z mąki i ziemniaków surowych i gotowanych, jak kopytka i pyzy, toteż powinny być z tej diety wyłączone.
  2. Do potraw mącznych należy dodawać pianę ubita z białek jaj, co powoduje ich porowatą, puszystą konsystencję.
  3. W diecie gorączkującego chorego ważną pozycję stanowią napoje; wskazane są soki owocowe i warzywne, lemoniady domowego wyrobu, napar z głogu, napary ziołowe (z mięty i z rumianku) oraz kompoty.
  4. Podawanie mleka zależy od indywidualnej tolerancji chorych, ponieważ różni chorzy różnie je znoszą. Na ogół chętniej dzięki orzeźwiającemu smakowi, spożywane są kwaśne mleko, kefir i jogurt.
  5. Chory powinien otrzymywać posiłki często, tzn. przynajmniej pięć razy dziennie, w niewielkich porcjach, aby nie obciążać przewodu pokarmowego. Zasadą jest podawanie najbardziej obfitego posiłku w porze dnia, gdy temperatura ciała jest niższa.
  6. Konsystencja potraw zależy od stanu zdrowia chorego. W okresie bardzo wysokiej gorączki podaje się pokarmy płynne i papkowate, przy czym powinny one być jak najbardziej odżywcze. 
     

Żywienie w chorobach jelit 

         

 

     
Zależnie od składu chemicznego miazga pokarmowa może wzmagać lub osłabiać ruchy jelit.
Do pokarmów osłabiających ruchy jelit należą produkty zawierające garbniki, jak kakao prawdziwe i żołędziowe, czekolada, herbata, czerwone wino oraz produkty powodujące wolniejsze przesuwanie się miazgi pokarmowej, jak kisiele, wywary z ryżu, kaszy manny. Ruchy jelit osłabiają również potrawy gorące oraz pożywienie suche.
Do składników powodujących wzmożenie ruchów jelit należą: błonnik, sól kuchenna, cukier, bezwodnik kwasu węglowego, ostre przyprawy, tłuszcze oraz witaminy, zwłaszcza grupy B. Podobnie wpływają potrawy zimne, znaczne ilości płynów w pożywieniu, zwłaszcza woda pita na czczo, przed snem i w trakcie posiłków oraz pożywienie roślinne ze względu na dużą objętość i znaczącą zawartość błonnika.

Ostry nieżyt jelit

Leczenie dietetyczne ostrego nieżytu jelit rozpoczyna się od podawania napojów, jak herbata, odwar z czarnych jagód, napar z mięty lub rumianku, prawdziwe lub żołędziowe kakao na wodzie (bez cukru).
W pierwszym okresie ostrego nieżytu jelit stosowana też bywa dieta jabłkowa, polegająca na podawaniu w ciągu dnia 1 – 1½ kg jabłek w porcjach po około 200 g. Dieta jabłkowa powinna być stosowana przez 2 – 4 dni, z wyłączeniem wszelkich innych pokarmów.
Najbardziej wskazane są lekko kwaskowate jabłka podawane na surowo, starte na tarce szklanej lub z tworzywa. Każdą porcję jabłek należy utrzeć bezpośrednio przed spożyciem.
 
Podczas leczenia ostrych biegunek u dzieci stosuje się dietę marchewkową, polegającą na podawaniu tartej marchwi. W początkowych okresach ostrych stanów biegunkowych bywa też zalecana dieta ziemniaczana, polegająca na podawaniu w kilku porcjach w ciągu dnia 1½ kg ziemniaków gotowanych w mundurkach. Po upływie pierwszego okresu leczenia, dietę należy rozszerzać ostrożnie i stopniowo, ponieważ błędy mogą spowodować nawrót choroby. Początkowo podaje się kleiki z kasz, ryżu i płatków owsianych na wodzie, następnie s dodatkiem masła, delikatne lane kluski, purée z ziemniaków i jarzyn, sucharki, kilkudniowy kefir, gotowane chude mięso, pieczywo niskiego przemiału, jaja przygotowane na parze.
Mleko jest przeważnie źle znoszone, toteż należy wprowadzać je w niewielkich ilościach, stopniowo i podawać raczej w potrawach.
Przez pewien czas trzeba również unikać pokarmów drażniących: ostrych przypraw, produktów bogatych w błonnik.
 
   

Przewlekły nieżyt jelit

W omawianej chorobie pożądane są posiłki o małej objętości, natomiast podawane regularnie, przynajmniej 5 × dziennie. Ponieważ jest to choroba przewlekła, pożywienie powinno być wystarczające pod względem kalorycznym oraz zawartości poszczególnych składników odżywczych.
Chory powinien żuć pokarmy powoli, w celu dobrego rozdrobnienia i wykorzystania siły trawiennej śliny oraz soków żołądkowych, aby jak najmniej pracy pozostawić jelitom. Pożądane są potrawy rozdrobnione, przecierane, mielone.
Posiłki powinny mieć umiarkowaną temperaturę, ponieważ zarówno zbyt zimne, jak i zbyt gorące mogą być szkodliwe.
Zupy należy przygotowywać na wywarach z mięsa, kości, ryb, jarzyn i grzybów, jednak nie można ich doprawiać zasmażkami, podobnie jak w diecie przy przewlekłym zapaleniu żołądka zanikowym.
Mięso, ryby i drób należy podawać chude, gotowane w kawałkach lub mielone, pod postacią pulpetów i budyniów. Wskazany jest twaróg i biały ser, jaja na miękko, w szklance, lub pod postacią jajecznicy. Z wędliny dozwolona jest jedynie chuda, gotowana szynka. Pozostałe wędliny, konserwy mięsne i rybne, wyroby wędliniarskie, mięso peklowane i smażone oraz marynaty i ostre przyprawy są niedozwolone. Niedozwolone są również topione sery. Z tłuszczów dozwolone jest również masło i rafinowane oleje roślinne. Warzywa podaje się gotowane i przetarte, a na surowo tylko pod postacią soków oraz sosów otrzymanych z kiszonek. Niedozwolone są jednak warzywa o znacznej zawartości błonnika: fasola, groch, kapusta.
Owoce można podawać surowe (tarte) oraz surowe soki, poza tym galaretki żelatynowe, kisiele, kompoty. Pieczywo należy stosować tylko czerstwe, z mąki niskiego przemiału, kasze o małej zawartości błonnika, delikatne kluski. Niedozwolone są: pieczywo świeże, kwaśne i wysokiego przemiału, gruboziarniste kasze, tłuste ciasta, torty.
 

Przykład jadłospisu

śniadanie – mleko lub herbata z mlekiem, pieczywo z masłem, 2 jaja na miękko,
II śniadanie – kasza manna na mleku,
obiad – zupa pomidorowa, gotowane chude mięso lub ryba, ziemniaki z wody, szpinak, pieczone jabłko,
podwieczorek – kakao, czerstwe ciasto drożdżowe (z małą ilością tłuszczu),
kolacja – lane kluski z twarogiem, herbata, czerstwa bułka, masło, dżem.